« مدرسه دانشمند»، خاستگاه علم و فرهنگ

تاریخچه این بنای ماندگار به سال ۱۳۲۲ خورشیدی بازمی‌گردد؛ دورانی که دسترسی به آموزشِ مدرن در بسیاری از نقاط کشور، به‌ویژه در جنوب ایران، یک آرزوی دست‌نیافتنی بود و مکتب‌خانه‌ها تنها سدِ موجود در برابر بی‌سوادی بودند. در چنین فضایی، حاج‌محمد دانشمند که خود فرزندِ برخاسته از دلِ همین محله (متولد ۱۲۸۶) بود، تصمیمی جسورانه گرفت. او با تبدیل منزل مسکونی شخصی خود به یک دبستانِ ۶ کلاسه پسرانه، سنگِ بنای آموزش نوین را در سورو نهاد. این اقدام، در آن زمان نه یک فعالیت خیرخواهانه معمولی، بلکه یک حرکتِ انقلابی در عرصه اجتماعی بود.

حاج‌محمد که ایمان داشت راهِ نجات از محرومیت، از مسیرِ مدرسه می‌گذرد، مدرسه را با هزینه شخصی و به صورت «ملی» اداره کرد. او حقوق معلمان را تأمین می‌کرد و با به‌کارگیری اساتیدِ فاضل و فراهم آوردن لوازم آموزشی، محیطی را ساخت که از کیفیتِ تحصیلیِ بالایی برخوردار بود. اندکی بعد، او با تأسیس دبستان دخترانه و هنرستان، دایره نفوذِ این چراغِ علم را گسترش داد و آموزش را برای همه اقشار جامعه، به‌ویژه دختران، فراگیر کرد.

آنچه حاج‌محمد دانشمند را در تاریخ سورو جاودانه کرد، تنها آجر و سیمانِ مدرسه نبود؛ بلکه تعهدِ قلبی او به دانش‌آموزان بود. او شخصاً به سراغ خانواده‌های کم‌بضاعت می‌رفت و با صبر و حوصله، آن‌ها را قانع می‌کرد که فرزندانشان را به مدرسه بفرستند. او خود مسئولیت تأمین هزینه‌های تحصیل و لوازم‌التحریر آن‌ها را بر عهده می‌گرفت تا هیچ کودکی به دلیل تنگنای مالی، از تحصیل باز نماند.

یکی از ویژگی‌های نبوغ‌آمیزِ این مدرسه، پیوندِ علم با مهارت‌های عملی بود. در آن سال‌ها، مدیریت مدرسه با خرید دستگاه‌های نخ‌ریسی و بافندگی، بستری فراهم کرد تا دانش‌آموزان در کنارِ آموختنِ دانش، حرفه‌ای بیاموزند تا در آینده نه تنها باسواد، بلکه دارای استقلال اقتصادی باشند.

این مدرسه که ابتدا تنها پذیرای دانش‌آموزان سورو بود، با توسعه تا مقطع کلاس نهم و بعدتر مقطع متوسطه، به قطب آموزشی بندرعباس تبدیل شد. ثمره این تلاش‌ها امروز در کارنامه دانش‌آموزان دیروزِ این مدرسه هویداست؛ بسیاری از آنان با پشت‌سر گذاشتن مدارج عالی، به مناصب بالای اداری و علمی رسیدند و برخی دیگر، با بازگشت به همان مدرسه، خود بر مسندِ معلمی نشستند تا مشعلِ دانایی را زنده نگه دارند.مرحوم حاج‌محمد دانشمند، که امروز از او به عنوان «پدر علم و فرهنگ سورو» یاد می‌شود، با بنا نهادن این مدرسه در مکان سابقش، میراثی از خیرخواهی و دوراندیشی بر جای گذاشت. مدرسه دانشمند، امروز بیش از آنکه یک بنای آموزشی باشد، قصیده بلندی است از سخاوت؛ نهادی که ثابت کرد یک فردِ دلسوز می‌تواند با یک تصمیمِ شجاعانه، سرنوشت یک محله و حتی یک شهر را به سویِ درخشش و تمدن تغییر دهد.

این مدرسه، ستونی استوار است که بر پایه عشق و آگاهی بنا شده و یادگاری ماندگار از مردی است که بزرگترین دارایی‌اش، دیدنِ پیشرفتِ فرزندانِ شهرش بود.