اختلال تکانشگری چیست و چه راهکارهایی دارد؟

یکی از این خصوصیات، رفتارهای تکانشی در کودکان است که اغلب به اقداماتی گفته می‌شود که بدون فکر و ارزیابی پیامدهای آن انجام می‌شوند. این رفتارها معمولاً سریع، ناگهانی و بدون در نظر گرفتن عواقب هستند. کودکانی که رفتارهای تکانشی دارند ممکن است در موقعیت‌های مختلف، به‌جای صبر و اندیشیدن، فوراً واکنش نشان دهند. برای مثال، زدن هم‌کلاسی، پاره‌کردن دفتر، داد زدن، یا حتی فرار از کلاس از جمله رفتارهای رایج در این زمینه‌اند. علت اصلی این رفتارها، نارسایی در مهارت‌های خودکنترلی و ضعف در عملکرد اجرایی مغز (مانند برنامه‌ریزی، پیش‌بینی پیامدها و کنترل هیجانات) است. گاهی نیز این رفتارها با اختلالاتی مثل بیش‌فعالی (ADHD)، اضطراب، یا مشکلات هیجانی همراه هستند. همچنین سبک فرزندپروری والدین، شرایط محیطی، فشارهای روانی یا حتی کمبود خواب و تغذیه ناسالم نیز می‌تواند در افزایش این نوع رفتارها مؤثر باشد.

رفتارهای تکانشی در صورت تداوم، ممکن است منجر به مشکلات جدی در روابط اجتماعی، تحصیل و عزت‌نفس کودک شوند. از سوی دیگر، اگر این رفتارها به موقع شناسایی و اصلاح نشوند، می‌توانند در بزرگسالی به صورت عادت‌های ناسالم رفتاری ادامه یابند. کمااینکه برخی اوقات شاهد دعواهای لفظی یا حتی فیزیکی در خیابان هستیم که بر سر کوچکترین مساله ای رخ می دهند.

پس بهتر است در مرحله اول، درک درستی از این رفتارها داشته باشیم .هرچه سن کودک کمتر باشد، راحت‌تر می‌توان او را کنترل کرد. والدین، مربیان و مشاوران باید با مشاهده دقیق، دلیل اصلی تکانشگری را بشناسند و با استفاده از روش‌های علمی، کودک را در مسیر رشد مهارت‌های خودتنظیمی و تصمیم‌گیری بهتر هدایت کنند. برای مدیریت و کاهش رفتارهای تکانشی در کودکان، راهکارهای متعددی وجود دارد که باید به صورت مداوم و با صبر اجرا شوند.

1. آموزش مهارت‌های خودتنظیمی: به کودک یاد بدهید قبل از انجام هر کاری، چند ثانیه مکث کند و نفس عمیق بکشد. بازی‌هایی که نیاز به نوبت‌گیری یا صبر دارند نیز می‌توانند مفید باشند.

2. تقویت ارتباط عاطفی: کودکی که احساس امنیت و توجه از سوی والدین دارد، بهتر می‌تواند هیجاناتش را کنترل کند.

3. الگوی رفتاری مناسب باشید: کودکان از رفتار بزرگ‌ترها الگوبرداری می‌کنند. آرامش و کنترل والدین در موقعیت‌های استرس‌زا، به کودک نیز انتقال می‌یابد.

4. برنامه‌ریزی و ساختاردهی: داشتن برنامه منظم روزانه، کمک می‌کند کودک بداند چه انتظاراتی از او وجود دارد و این باعث کاهش رفتارهای ناگهانی می‌شود.

5. در صورت نیاز، مشاوره تخصصی: اگر رفتارهای کودک شدید، مداوم یا مخرب است، مراجعه به روان‌شناس کودک ضروری است.

اجرای این راهکارها به مرور زمان می‌تواند رفتارهای تکانشی را کاهش داده و مهارت‌های تصمیم‌گیری و کنترل هیجانات را در کودک تقویت کند.

روزنامه صبح ساحل