هرمزگان، پایتخت خودرو

سال‌ها خودروهای پلاک مناطق آزاد تنها در محدوده همان مناطق امکان تردد داشتند و این موضوع باعث شده بود بازار خودروهای خارجی در جزایر کیش و قشم عملاً از سرزمین اصلی جدا باشد. اکنون با اجرای قانون جدید، خودروهای پلاک منطقه آزاد این دو جزیره بدون نیاز به دریافت مجوز یا سپردن وثیقه می‌توانند در سراسر استان هرمزگان تردد کنند؛ اتفاقی که بندرعباس، میناب، رودان، بندرلنگه، حاجی‌آباد و دیگر شهرهای استان را به بازار جدید خودروهای خارجی تبدیل خواهد کرد.

این تصمیم بیش از هر چیز، تنوع خودروهای موجود در هرمزگان را افزایش می‌دهد. با آغاز واردات دوباره خودرو به مناطق آزاد، خودروهای محبوب برندهایی مانند تویوتا، لکسوس، نیسان، هوندا، مزدا، کیا، هیوندای، فولکس‌واگن، بی‌ام‌و، مرسدس‌بنز، آئودی و حتی برخی برندهای چینی نسل جدید به تدریج وارد بازار کیش و قشم شده‌اند و اکنون امکان استفاده از این خودروها در سراسر استان فراهم شده است.

در میان این خودروها، مدل‌هایی مانند تویوتا لندکروزر، پرادو، هایلوکس GR، کرولا، کمری، نیسان پاترول، نیسان ایکس‌تریل، کیا سورنتو، هیوندای سانتافه، توسان و لکسوس RX و LX بیشترین تقاضا را دارند. این خودروها به دلیل کیفیت ساخت، دوام بالا، مصرف سوخت مناسب و خدمات فنی شناخته‌شده، همواره جزو محبوب‌ترین گزینه‌های بازار کشورهای حوزه خلیج فارس بوده‌اند و اکنون می‌توانند سهم قابل توجهی از بازار هرمزگان را به خود اختصاص دهند.

گسترش تردد این خودروها، تنها به افزایش رفاه مالکان محدود نمی‌شود. کارشناسان معتقدند رونق نمایشگاه‌های خودرو، توسعه شرکت‌های خدمات فنی، مراکز تعمیرات تخصصی، فروش قطعات، بیمه، حمل‌ونقل و حتی صنعت گردشگری از مهم‌ترین آثار اقتصادی این تصمیم خواهد بود. حضور خودروهای روز دنیا در سطح شهرهای هرمزگان می‌تواند بازار خدمات وابسته را نیز متحول کند و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را افزایش دهد؛ اما این فرصت بزرگ، روی دیگری هم دارد.

همزمان با آغاز واردات خودرو به منطقه آزاد کیش، انتقادهایی نسبت به شیوه واردات مطرح شده است. بر اساس مقررات فعلی، فرآیند اخذ مجوز واردات در کیش نسبت به بسیاری از مناطق دیگر بسیار ساده‌تر است و واردکنندگان الزام مشخصی برای ارائه خدمات پس از فروش ندارند. همچنین برخی کارشناسان معتقدند سازوکار کنترل اصالت خودروها و بررسی دقیق وضعیت فنی آن‌ها هنوز به اندازه کافی شفاف نیست.

همین مسئله می‌تواند راه را برای ورود خودروهایی باز کند که در بازار امارات به دلیل نقص فنی یا ایرادهای کارخانه‌ای با قیمت پایین‌تر عرضه می‌شوند. در بازار خودرو، این خودروها با عنوان PDI Red یا خودروهای دارای ایراد پیش از تحویل شناخته می‌شوند؛ خودروهایی که در صورت نبود نظارت کافی، ممکن است با ظاهری کاملاً سالم اما با مشکلات فنی وارد بازار شوند و خریداران را با هزینه‌های سنگین تعمیرات روبه‌رو کنند.

موضوع دیگر به قیمت‌گذاری خودروها بازمی‌گردد. اگرچه بسیاری از مردم تصور می‌کنند خودروهای مناطق آزاد اختلاف قیمت چشمگیری با خودروهای پلاک ملی دارند، اما در عمل ساختار قیمت‌گذاری منطقه آزاد کیش چنین فاصله‌ای را کاهش داده است. طبق دستورالعمل موجود، قیمت خودرو علاوه بر هزینه واردات، شامل پنج درصد عوارض، هزینه‌های استاندارد و محیط‌زیست و همچنین سود ۳۰ درصدی واردکننده می‌شود. این در حالی است که سود بازرگانی خودروهای پلاک ملی حدود ۱۵ درصد است و همین موضوع باعث شده اختلاف قیمت نهایی چندان زیاد نباشد.

از سوی دیگر، افزایش تقاضای واردکنندگان کیش برای خرید خودرو از بازار امارات نیز آثار قابل توجهی بر جای گذاشته است. افزایش خرید خودروهای صفر کیلومتر از نمایشگاه‌های امارات موجب رشد قیمت برخی خودروهای پرطرفدار شده است. برای نمونه، بهای تویوتا هایلوکس GR* که پیش از آغاز واردات حدود ۱۵۰ هزار درهم بود، در مدت کوتاهی به حدود ۲۰۰ هزار درهم رسید؛ افزایشی که فعالان بازار آن را نتیجه افزایش تقاضای واردکنندگان ایرانی می‌دانند.

در مجموع، آزادسازی تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد کیش و قشم در سراسر هرمزگان می‌تواند این استان را بهبزرگ‌ترین ویترین خودروهای خارجی کشور تبدیل کند؛ بازاری که هم فرصت رونق اقتصادی، افزایش سرمایه‌گذاری و دسترسی مردم به خودروهای باکیفیت را فراهم می‌کند و هم در صورت نبود نظارت کافی، ممکن است زمینه ورود خودروهای دارای نقص فنی و افزایش فعالیت واسطه‌ها را به همراه داشته باشد. موفقیت این سیاست، بیش از هر چیز به تدوین مقررات شفاف، نظارت مؤثر بر واردات و الزام واردکنندگان به ارائه خدمات پس از فروش وابسته است؛ اقدامی که می‌تواند اعتماد خریداران را حفظ کرده و مزایای اقتصادی این تصمیم را به حداکثر برساند.