پارادایم تعاملی

فعالیت‌های دیپلماتیک پیش از سفر

سفر سید عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف به مسقط و هماهنگی‌ها در چارچوب دیپلماسی فعال و چندجانبه دولت نیز پیش از سفر پزشکیان انجام شد، در این سفر قالیباف و عراقچی در دیدار با سلطان هیثم بن طارق و تمرکز بر ترتیبات مدیریت تنگه هرمز، امنیت دریایی، کاهش تنش‌های منطقه‌ای و حمایت عمان از روند مذاکرات ایران_آمریکا همراه بود. این رایزنی‌ها در عمان، بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر برای ثبات منطقه‌ای بود. عراقچی پس از مسقط نیز به اسلام‌آباد سفر کرد تا هماهنگی‌های لازم برای سفر رئیس جمهور را انجام دهد.حضور به موقع وی در پاکستان، هماهنگی عالی بین نهادهای مختلف (ریاست جمهوری، وزارت خارجه و ریاست مجلس) را نشان داد و تضمین کرد که برنامه سفر پزشکیان با حداکثر بهره‌برداری دیپلماتیک اجرا شود. همین امر موجب شد تا سفر رئیس‌جمهور ایران با استقبال رسمی با شکوهی همراه باشد و رئیس جمهور «آصف علی زرداری»، نخست وزیر «شهباز شریف»، معاون نخست وزیر و وزیر خارجه و دیگر مقامات ارشد حضور داشتند. رئیس جمهور نیز ضمن قدردانی از تلاش‌های شبانه‌روزی دولت پاکستان در راستای استقرار صلح و امنیت در منطقه، بر ضرورت تقویت و ارتقای روابط ایران و پاکستان در همه زمینه‌ها تاکید کرد. پزشکیان به دعوت از رئیس جمهور پاکستان برای سفر به ایران تصریح کرد: ایران خانه دوم شماست و ما بسیار علاقمند به میزبانی از شما در تهران هستیم. آقای آصف علی زرداری رئیس جمهور پاکستان نیز در این دیدار روابط دو کشور را تاریخی و مبتنی بر پیوند های مشترک دینی و فرهنگی و همسایگی توصیف کرد. رئیس جمهور پاکستان همچنین از مقاومت بی‌بدیل ملت ایران تجلیل کرد و افزود: این پیروزی بزرگ مایه افتخار جهان اسلام و کشورهای اسلامی است. موضوعات اصلی این دیدار شامل اجرای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، افزایش تجارت میان دو کشور تا سقف ده میلیارد دلار، همکاری در انرژی، امنیت مرزی، اتصال راه‌های ریلی و جاده‌ای و تبادلات گستره‌تر بود. در کنفرانس خبری نیز طرفین بر امنیت منطقه‌ای و لزوم همکاری مشترک در مبارزه با تروریسم تاکید کردند. سفر یک روزه پزشکیان نتایج ملموسی داشت: تاکید بر اجرای تفاهم‌نامه‌‌های قبلی، پیشرفت تجاری و همکاری‌های امنیتی و انرژی و هماهنگی‌های منطقه‌ای. در سفر محمدباقر قالیباف به عمان نیز بر ارتقای همکاری‌های دو جانبه و نیز تشریک مساعی برای تثبیت ترتیبات ایرانی اداره تنگه هرمز گفت‌و‌گو شد. در این سفر عباس عراقچی وزیر امور خارجه ، رئیس هیئت مذاکره کننده کشورمان را همراهی کرد که نشان از اهمیت بالای دیدار عمان دارد. به گزارش «انتخاب»، عراقچی وزیرخارجه نوشت: از میزبانان گرانقدر خود در عمان سپاسگزارم.بحث‌های مهمی در مورد مسائل دو جانبه و تحولات منطقه‌ای انجام شد. به عنوان تنها کشورهای ساحلی تنگه هرمز ، تمرکز ما شامل راه‌هایی برای تضمین ترانزیت ایمن بود که به نفع همه همسایگان عزیز و جهان باشد.

تحلیل سفرها

از منظر تحلیلی، این سفرها اهمیتی چند لایه دارد. اول، قدردانی و اعتمادسازی؛ پاکستان با میانجی‌گری موفق، اعتبار خود را ارتقا داد و ایران با سفر پزشکیان، وفاداری خود به شرکای منطقه‌ای را نشان داد. این اقدام در شرایط پس از تنش ها، پیام ثبات و تعامل را ارسال می‌کند. سفر هیئت ایرانی به عمان نیز تصویری از رایزنی‌ها بر سر ائتلاف منطقه‌ای برای مدیریت تنگه هرمز را مخابره می‌کند. دوم، اولویت اقتصادی و همسایگی؛ دولت پزشکیان بر دیپلماسی اقتصادی تمرکز دارد. پاکستان به عنوان دروازه آسیای جنوبی و چین ارزشمند است. افزایش تجارت و پروژه‌های اتصال در بلند مدت تاثیرات مثبتی بر اقتصاد طرفین خواهد گذاشت. سوم، ابعاد امنیتی و ژئوپلیتیک؛ مرز مشترک، تهدیدات تروریستی و مسائل مشترک، همکاری را ضروری می‌سازد. سفر قالیباف و عراقچی به مسقط (با تمرکز بر تنگه هرمز) و سپس هماهنگی در پاکستان، نشان‌دهنده استراتژی یکپارچه ایران برای مدیریت بحران‌ها از طریق دیپلماسی چندجانبه با همسایگان کلیدی است. این الگو، حرفه‌ای‌گری و عمل‌گرایی دولت پزشکیان در دنیای چندقطبی را برجسته می‌کند.

عصر تعامل

سفر یک‌روزه رئیس‌جمهور پزشکیان به پاکستان، فصل تازه‌ای در روابط برادرانه ایران و پاکستان و عمان گشود، بر اهمیت دیپلماسی همسایگی در شرایط حساس تأکید کرد و سیگنال روشنی از اولویت‌های سیاست خارجی عمل‌گرایانه و چندجانبه دولت پزشکیان ارسال نمود. در بستر این سفر و فعالیت‌های دیپلماتیک پیش از آن، شاهد گذار معنادار ایران از مرحله تقابل و تنش‌های منطقه‌ای به عصر تعامل سازنده و همکاری‌های همسایگی هستیم. پس از دوره‌ای از درگیری‌ها و فشارهای خارجی که با تفاهم نامه اسلام‌آباد به نقطه عطفی رسید، دیپلماسی فعال با همسایگانی همچون پاکستان و عمان نشان‌دهنده تغییر پارادایم است: از تمرکز بر تقابل به اولویت‌بخشی به تعامل اقتصادی، امنیتی و سیاسی. همانطور که محمد باقر قالیباف صبح چهارشنبه ۳ تیر ماه در بیستمین اجلاس کنفرانس اتحادیه مجالس کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی تصریح کرد: «ما آینده منطقه را نه در تقابل بلکه در تعامل می‌بینیم نه در حذف بلکه در همزیستی، نه در امنیت وارداتی بلکه در امنیت بومی و مشترک می‎‌بینیم».این رویکرد نه تنها تنش‌ها را مدیریت می‌کند، بلکه با بهره‌برداری از پتانسیل‌های مشترک (مانند تجارت، انرژی و اتصال منطقه‌ای) زمینه‌ای برای ثبات پایدار، رشد اقتصادی و کاهش وابستگی‌های خارجی فراهم می‌آورد. موفقیت این گذار می‌تواند الگویی برای کل منطقه باشد و ایران را به عنوان بازیگری محوری در معماری جدید امنیت و همکاری‌های آسیایی تثبیت کند.

روزنامه صبح ساحل