ازدواج‌های فریب‌خورده

از منظر حقوقی، فریب در ازدواج نوعی تدلیس به شمار می‌آید و پیامد آن ایجاد «حق فسخ نکاح» برای شخص فریب‌خورده است. به این معنا که اگر یکی از زوجین ثابت کند که عقد ازدواج بر اساس اطلاعات نادرست یا پنهان‌کاری طرف مقابل واقع شده است، می‌تواند با مراجعه به دادگاه درخواست فسخ نکاح را مطرح کند. در این حالت، عقد ازدواج از سوی فرد زیان‌دیده قابل برهم زدن خواهد بود، زیرا رضایت او مبتنی بر واقعیتی غیرصحیح شکل گرفته است.علاوه بر جنبه حقوقی، قانونگذار برای این رفتار جنبه کیفری نیز در نظر گرفته است. مطابق ماده ۶۴۷ قانون مجازات اسلامی(تعزیرات)، چنانچه هر یک از زوجین قبل از عقد ازدواج طرف خود را به امور واهی از قبیل داشتن تحصیلات عالی، تمکن مالی، موقعیت اجتماعی، شغل و سمت خاص، تجرد و امثال آن فریب دهد و عقد بر مبنای هر یک از آن‌ها واقع شود مرتکب به حبس تعزیری از سه ماه تا یک سال محکوم می‌گردد. این ماده نشان می‌دهد که قانونگذار تنها به جبران خسارت یا امکان فسخ نکاح اکتفا نکرده، بلکه برای جلوگیری از تکرار چنین رفتارهایی مجازات کیفری نیز پیش‌بینی کرده است.

نکته مهم در تحقق این جرم آن است که اولاً فریب باید پیش از وقوع عقد ازدواج صورت گرفته باشد، ثانیاً موضوع فریب باید از اموری باشد که در تصمیم‌گیری برای ازدواج مؤثر است و ثالثاً عقد نکاح بر مبنای همان امور واهی منعقد شده باشد. در صورتی که این شرایط اثبات شود، مرتکب علاوه بر مواجهه با آثار حقوقی، مسئولیت کیفری نیز خواهد داشت.

تاثیر فریب در ازدواج بر مهریه

تدلیس در ازدواج می‌تواند بر وضعیت مهریه تأثیر بگذارد و تعیین تکلیف آن به دو عامل اصلی وابسته است: نخست اینکه کدام یک از زوجین مرتکب فریب شده‌اند و دوم اینکه آیا میان زوجین رابطه زناشویی واقع شده است یا خیر. در واقع، فسخ نکاح به علت تدلیس هرچند موجب انحلال عقد می‌شود اما آثار مالی آن از جمله مهریه بر اساس شرایط خاص هر مورد تعیین می‌گردد. در صورتی که مرد با فریب و ارائه اطلاعات نادرست موجب وقوع ازدواج شود و پس از آن مشخص شود که عقد بر مبنای این فریب شکل گرفته است، زن می‌تواند نکاح را فسخ کند. اگر در این حالت میان زوجین رابطه زناشویی واقع شده باشد، زن مستحق دریافت تمام مهریه خواهد بود؛ زیرا با تحقق رابطه زناشویی، حق مهریه به طور کامل برای او تثبیت می‌شود. اما اگر فسخ نکاح پیش از رابطه زناشویی انجام گیرد، اصولاً مهریه‌ای به زن تعلق نمی‌گیرد. تنها استثنا در این زمینه مورد «عنن» (ناتوانی جنسی مرد) است که در آن صورت حتی اگر نزدیکی هم صورت نگرفته باشد، زن مستحق نصف مهریه خواهد بود. در مقابل، اگر زن با فریب و تدلیس موجب انعقاد عقد نکاح شده باشد، وضعیت متفاوت خواهد بود. در چنین حالتی مرد می‌تواند به استناد تدلیس، نکاح را فسخ کند و در این صورت زن استحقاق دریافت مهریه را نخواهد داشت.