بی‌ثباتی هیجانی و ناتوانی در کنترل احساسات

در بسیاری از موقعیت‌ها ممکن است، کنترل احساسات برای اکثر مردم کار مشکلی باشد. برای مثال هنگامی که از ملاقات عزیزی شدیدا خوشحال می‌شوید، شاید سخت بتوانید شادی خود را کنترل کنید یا در غم از دست دادن اطرافیان قادر نباشید بر احساسات خود چیره شوید. تمام این موقعیت‌ها و ناتوانی در کنترل آن‌ها تا حدی طبیعی است. اما در روانشناسی آکادمیک عبارت «ناتوانی هیجانی « برای شرایطی به کار می‌رود که فرد، به شکل آزاردهنده‌ای بی‌ثباتی هیجانات را تجربه می‌کند، یا در مواجه‌ها با وضعیتی که واکنش‌ هیجانی خاصی را می‌طلبد، واکنش احساسی شدید و متضادی از خود نشان می‌دهد، یا حتی آنقدر هیجانات را در سطح شدیدی احساس می‌کند که قادر به کنترل آن‌ها نیست. برای مثال ممکن است در مراسم ختم و از دست دادن عزیزی شروع به خندیدن کند، لحظه‌ای به شما ابراز علاقه کند و هرکاری برای شادی‌تان انجام دهد اما در مدت کوتاهی احساساتش تغییر کند و اظهار کند که با تمام وجود از شما متنفر است، و یا اینکه صرفا بخاطر شکستن یک لیوان ساعت‌ها گریه کند و فریاد بکشد. در واقع بی‌ثباتی عاطفی یا ناتوانی در کنترل هیجان، یک چرخش سریع و شدید عاطفی در هیجانات یا خلق و خوی افراد است که عموما با شرایط یا محرک‌های محیطی متناسب نیست. کسانی که در چنین وضعیتی قرار دارند در بسیاری از زمینه‌ها مانند عملکرد تحصیلی، شغلی و اجتماعی دچار مشکل می‌شوند، افرادی که در ارتباط نزدیک با این افراد هستند عموما اظهار می‌کنند که در رویارویی با بی‌ثباتی هیجانی این افراد آسیب می‌بینند و مستاصل می‌شوند. این بی‌ثباتی و ناتوانی در کنترل عواطف می‌تواند بخشی از یک اختلال روانی زمینه‌ای باشد. برای مثال در کتابچه‌ی راهنمای‌ آماری و تشخیصی اختلالات روانی، عنوان شده که در اختلال شخصیت مرزی، افراد خلق و خوی ناپایدار شدیدی را تجربه می‌کند و به همین دلیل در ارتباط با دیگران و در محیط کاری دچار ضعف در عملکرد خواهند شد.

از طرفی در اختلال شایع دوقطبی هم شاهد چرخش شدید هیجانات با اوج و فرودهای بسیار هستیم. به همین دلیل برای درمان یا کنترل ناتوانی هیجانی متخصصان ابتدا باید اختلال اصلی را تشخیص دهند و فرد را در روند درمان اختلال محوری بگذارند. اما به طور کلی برای تعدیل آسیب‌های ناشی از ناتوانی هیجانی، آگاهی بر احساسات در لحظه، شناسایی افکار پیش از هیجان و کنترل محرک‌های بیرونی می‌تواند موثر باشد. برای مثال محققان دریافته‌اند که خستگی، عدم خواب کافی و قرار داشتن مداوم در معرض استرس و تنش‌های محیطی  می‌تواند پیش زمینه‌ای برای بروز بی‌ثباتی هیجانی باشد.  بنابراین با کنترل محرک‌های محیطی تا زمان درمان می‌توانید تا حدودی بر این سمپتوم کنترل داشته باشید. برای مشاوره‌ی رایگان با کارشناسان روانشناسی بهزیستی همواره می‌توانید با شماره‌گیری 1480 از خدمات رواندرمانی بهره‌ بگیرید.