زندگی بهتر با امتحان راه‌حل‌های تازه

مراجعینی که به اتاق مشاوره مراجعه می‌کنند، قبل از اینکه به اختلال‌های روانی دچار باشند، معمولا اسیر گردابی از شکست‌های متوالی در موضوعات مختلف هستند. فرض کنید مردی با شکایت از اینکه همه از او فرار می‌‎کنند، هیچ دوستی ندارد، خانواده‌اش از او فاصله می‌گیرند و همکارهایش او را در گفت‌وگو‌ها شریک نمی‌کنند مراجعه می‌کنند.

قبل از اینکه هر تشخیصی گذاشته شود، می‌دانیم که او فردی است که از الگوی یکسانی برای تمام موقعیت‌های زندگی استفاده می‌کند، این الگو در مسیر زندگی او کارآمد نبوده، اما شخص حاضر به پذیرش خطای الگو و امتحان کردن مسیر تازه‌ای نیست. اکثر ما در زندگی روزمره‌ی خود و در مواجهه با شرایط متفاوت زندگی، دقیقا عملی مشابه عمل این مراجع انجام می‌دهیم و همگی اسیر سوگیری اینشتلونگ هستیم.

این سوگیری دلیل اینکه چرا در زندگی خود بارها تصمیمات یکسان ناکارآمد و اشتباه می‌‌گیریم، اما باز هم آن را تکرار می‌کنیم نشان می‌دهد. در واقع یک ثبات و ایستایی در سیستم تفکری، که باعث می‌شود برای حل مسائل مختلف از راه‌حل‌های آشنا و تبدیل به عادت شده‌ی قبلی استفاده کنیم، اثر اینشتلونگ است. اینشتلونگ در زبان آلمانی به معنای نصب یا تثبیت است. در سال 1945 معمای دانکر عملکرد این سوگیری را به خوبی نشان داد. در این معما به افراد شمع، یک جعبه کبریت و میخ داده می‌شود و سپس از آن‌ها درخواست می‌شود تا با وسایل داده شده، شمع را روشن کنند و به دیوار بیاویزند. این آزمایش فقط برای کسانی موفقیت‌آمیز بود، که ابتدا با استفاده از کبریت و جعبه‌اش شمع را روشن کردند و بعد جعبه‌ی کبریت را به وسیله‌ی میخ‌ها به دیوار وصل و از آن به عنوان پایه‌ی شمع بهره بردند.

اگر قرار بود همه گمان کنند، جعبه‌ی‌کبریت فقط برای روشن کردن شمع کاربرد دارد و از راه‌حل قدیمی استفاده کنند، هیچ‌کس موفق به حل این معما نمی‌شد و اثر اینشتلونگ پیروز می‌شد. اگر دقت کرده باشید، کودکان موضوعاتی که برای ما بدیهی است را به چشم مساله و پرسش نگاه می‌کنند، آن‌ها همه‌چیز را مورد پرسش قرار می‌دهند و برای ما جالب است که همیشه هم به راه‌حل‌های متنوع و مفیدی دست پیدا می‌کنند. این مساله دقیقا به همین خاطر است که اثر اینشتلونگ با افزایش سن پررنگ تر می‌شود و در واقع کودکان درگیر این سوگیری نیستند. هر چه سن افزایش پیدا کند، بیشتر تمایل داریم از راه‌حل‌های از پیش تعیین شده استفاده کنیم و تصمیمات اشتباه را بارها و بارها تکرار کنیم. راه‌حل اثر اینشتلونگ، این است که از چسبیدن به راه‌حل‌های اولیه بپرهیزیم، جسارت امتحان راه‌های جدید را در خود تقویت کنیم و گمان نکنیم پاسخ نخست یا پاسخ همیشگی بهترین نتیجه را در بر خواهد داشت.

اگر بارها به دلیل اینکه همسرتان در جمع‌های خانوادگی شما را نادیده می‌گیرد دعوا و بحث کرده‌اید، تکرار این تنش بی‌فایده است. راه حل جدیدی امتحان کنید، واکنش متفاوتی نشان دهید و اجازه بدهید امتحان راه‌های جدید زندگی را برای شما ساده‌تر کند. به طور کلی، در شرایط استرس‌زا و موقعیت‌های متشنج اثر اینشتلونگ تشدید می‌شود و به احتمال بیشتری راه‌حل‌های قدیمی را دوباره امتحان کنیم و همین موضوع باعث می‌شود درصد خطا و اتخاذ تصمیم‌های غلط در شرایط سخت بیشتر شود. اما با تمرین اینکه از زاویه‌ی تازه‌ای مسائل را نگاه کنیم و تصمیم‌های متفاوتی بگیریم، به مرور باعث می‌شود بتوانیم از بازتکرار خطاها جلوگیری کنیم.

روزنامه صبح ساحل