نیما و نگاه ما

«علی اسفندیاری» ملقب به نیما یوشیج پدر شعر نو فارسی در 21 مهر 1276 در روستای یوش متولد شد. تحصیلاتش را در همین رو ستا و نزد ملای ده آغاز کرد.  در 12 سالگی به همراه خانواده‌اش به تهران رفت و به تحصیل در مدرسه سن لویی پرداخت. در این مدرسه با ادبیات فرانسه آشنا شد و به تشویق استادش«نظام وفا» شعر گفتن به سبک خراسانی را شروع کرد. با توجه به آشنایی‌اش با ادبیات جهان متوجه شد که شعر فارسی به خونی تازه در رگ‌هایش نیاز دارد. از طرفی نوگرایی در ادب فارسی با شاعران دیگری آغاز شده بود. پبش از او تقی رفعت، ابوالقاسم لاهوتی، شمس کسمایی و دیگران قدم‌هایی برای نوگرایی برداشته بودند. اما نیما با منتشر کردن منظومه «افسانه» حضور شعر نو را رسما اعلام کرد. حضوری که در ابتدا با استقبال گرمی مواجه نشد. بسیاری از اهالی شعر و ادب به مخالفت با نیما پرداختند و حتی او را مورد تمسخر قرار دادند.برخوردی که در جامعه ما عجیب نیست. گویا عادت کرده‌ایم با  چیزهای تازه‌ مخالف باشیم.

ناپسند و مضر دانستن پدیده‌های نو به ویژگی فرهنگی ما تبدیل شده است. در مواجهه با موضوعات جدید ابتدا آسیب‌هایش را می‌بینیم و با آن به مخالفت جدی می‌پردازیم. پس از مدتی به جنبه‌های مثبتش پی می‌بریم و با آن کنار می‌آییم. غافل از این‌که این مخالفت می‌تواند منجر به تاثیر بیشتر همان جنبه‌های منفی شود. مثال نزدیک به عصر ما ویدیو است. خیلی از ما به یاد داریم که این وسیله با مخالفتی روبه‌رو بود که منجر به منع قانونی استفاده از آن شده بود. این ممنوعیت آسیب‌های فراوانی داشت چرا که باعث شده بود  این وسیله به رسمیت شناخته نشود واز تولیدات تصویری مناسب که می‌توانست نقش موثری در ارتقای فرهنگ عمومی ایفا کند خبری نبود. این بود که علاقه‌مندان به ویدیو بیشتر  از هرمحصول فرهنگی دیگری به فیلم‌های غیراخلاقی دسترسی داشته باشند و ویدیو مترادف باشد با فیلم‌های مستهجن. کم کم که ویدیو به رسمیت شناخته شد شبکه نمایش خانگی هم شروع به کار کرد و فیلم‌های ایرانی و خارجی به شکل مناسب به دست مردم رسید و ویدیو تبدیل به وسیله‌ای برای تفریح سالم شد.

همان‌طور که شعر نیما نه تنها آسیبی به پیکره شعر فارسی نزد بلکه بستر را برای بیان مفاهیم تازه فراهم کرد. شعر نو نه تنها خود راهی تازه در ادبیات گشود بلکه شعر کلاسیک بعد از خود را هم متحول کرد. ظهور غزلسرای توانمندی مثل مرحوم «حسین منزوی» که شکل متفاوتی از این قالب درخشان را ارائه کرد و ادامه‌دهندگان او تا امروز گواه این مدعاست. نکات گفته شده دلیل خوبی است برای این‌که بدانیم ضروری است رفتارمان را با پدیده‌های تازه عوض کنیم و با برخوردی بر پایه تعقل از آن‌ها بهره ببریم.