خشونت در جریانهای مختلف چپ را نمیتوان تنها به شرایط بیرونی یا فشارهای ساختاری نسبت داد.
در دل سنت فکری چپ نیز مؤلفههایی وجود دارد که زمینه توجیه و حتی تقدیس خشونت را فراهم کردهاند. یکی از این مؤلفهها، ذاتگرایی طبقاتی است؛ نگاهی که دشمن را نه بر اساس رفتار و اعمالش، بلکه صرفاً بر اساس جایگاه طبقاتیاش تعریف میکند. در چنین چارچوبی، حذف فیزیکی «دشمن طبقاتی» نه یک جنایت، بلکه گامی ضروری برای پیشرفت تاریخ و نوعی پاکسازی اجتماعی جلوه میکند. مولفه مهم دیگر، منطق غایتشناسانه است.
بر اساس این منطق، هدف نهایی، یعنی جامعهای بیطبقه و آزاد از استثمار، چنان مقدس و متعالی است که هر وسیلهای برای رسیدن به آن توجیه میشود. این نگاه مسئولیت اخلاقی کنشگران را در زمان حال به تعویق میاندازد و خشونت را امری موجه جلوه میدهد. در کنار این عناصر، تقدیس خشونت نیز جایگاه مهمی دارد. در برخی قرائتها از اندیشه چپ، خشونت نه تنها ابزاری ضروری بلکه نیرویی رهاییبخش و حتی هویتساز دانسته میشود؛ گویی با عمل خشونتآمیز، فرد و جامعه به خودآگاهی میرسند. این نگاه را میتوان در آثار متفکرانی چون فرانتس فانون مشاهده کرد.
سرانجام، دکترین حزب پیشتاز یا گروه نخبه انقلابی، حق تصمیمگیری درباره دوست و دشمن و زمان بهکارگیری خشونت را برای خود انحصاری میکند. در این چارچوب، هر مخالفتی به چشم خیانت دیده میشود و با سرکوب پاسخ میگیرد. نادیده گرفتن این مؤلفهها به معنای سادهانگاری تاریخ است. بررسی انتقادی این گرایشها نه برای محکوم کردن یک سنت فکری، بلکه برای یادآوری این واقعیت است که حتی جنبشهایی با شعار عدالت و رهایی، اگر از تعهد به اصول اخلاقی و کرامت انسانی غافل شوند، میتوانند به توجیه هولناکترین شکلهای خشونت برسند.
جدیدترین اخبار
ایران فقط درباره مساله هستهای گفتوگو میکند
هشدار ایلان ماسک درباره احتمال جنگ داخلی در آمریکا
پلیس در آمادهباش کامل برای جشن نیمه شعبان
معامله ۱۶۹ میلیون دلار انواع ارز در مرکز مبادله ایران
کلنگ ساختمان اداری ناحیه دوم منطقه یک بندرعباس با ۱۸۲ میلیارد اعتبار به زمین زده شد
تمدید مهلت ثبتنام در سامانه مسکن برای فرهنگیان تا ۳۰ بهمن
نیروگاه حرارتی جدید هرمزگان افتتاح شد
محل میزبانی تراکتور از السد مشخص شد
آغاز فراخوان مستمر پذیرش دانشجوی فناور در دانشگاه آزاد اسلامی
سرانه ورزش ایرانیها ۱۳ دقیقه است
احتمالاً ایران و آمریکا پیش از مذاکره به توافق اولیه رسیدهاند
مدارس هرمزگان چند روز بیشتر دایر میشوند
ترامپ به خواستهی ایران تن داد
پر کردن بدن با چربی اجساد
افزایش قیمت نفت با تشدید تنشها در تنگه هرمز
