شهر ایمن، خانه ایمن؛ نگاهی نو به حقوق شهروندی در حوزه ساخت‌وساز

شهروندان حق دارند در خانه‌ای زندگی کنند که در برابر زلزله، آتش‌سوزی و حوادث پایدار باشد و در شهری تردد کنند که خیابان‌ها و معابر آن ایمن و مناسب برای همه اقشار، از کودک تا سالمند، طراحی شده باشد. آنها حق دارند به فضاهای سبز، بوستان‌ها و خدمات شهری دسترسی داشته باشند و از آلودگی‌ها و خطرات ناشی از ساخت‌وسازهای بی‌ضابطه در امان بمانند. چنین مطالباتی شعار یا خواسته‌ای شخصی نیست، بلکه حقوق مسلم شهروندی است که قانون آن را به رسمیت شناخته و دستگاه‌های مسئول موظف به تحقق آن هستند. در برابر این حقوق، مسئولیت‌هایی هم وجود دارد.

شهرداری‌ها باید صدور پروانه ساخت را منطبق با طرح‌های جامع و تفصیلی انجام دهند و از تراکم‌های غیرمجاز و تغییر کاربری‌های غیرقانونی جلوگیری کنند. مهندسان و مجریان وظیفه دارند مقررات ملی ساختمان را دقیق رعایت کنند، چرا که بی‌توجهی به این اصول صرفاً یک خطای فنی نیست بلکه تضییع حقوق عمومی است. سازمان نظام مهندسی ساختمان نیز خود را حافظ منافع مردم می‌داند و در کنار نقش نظارتی، همواره تلاش می‌کند شهروندان را نسبت به حقوقشان آگاه کند. حتی مردم هم وظیفه دارند هنگام خرید یا اجاره خانه، نسبت به داشتن پروانه، پایان‌کار و رعایت اصول ایمنی حساس باشند و آن را مطالبه کنند. زندگی شهری هر روز مثال‌های آشکاری از اهمیت این موضوعات به ما نشان می‌دهد؛ از ساخت‌وسازهای بی‌رویه در کوچه‌های باریک که عبور خودروهای امدادی را غیرممکن می‌کند، تا کارگاه‌های ساختمانی رهاشده‌ای که با تجمع آب، محل رشد پشه و بیماری می‌شوند.

از انبوه ساختمان‌های مرتفع در مناطقی که زیرساخت کافی ندارند و موجب ترافیک و کمبود آب و برق می‌شوند، تا حذف یا کوچک‌سازی فضای سبز و خدمات محله‌ای که کیفیت زندگی را پایین می‌آورد. همه اینها نشان می‌دهد که ساخت‌وساز و شهرسازی تنها یک فعالیت فنی نیست، بلکه مستقیماً با زندگی روزمره و حقوق شهروندان گره خورده است.

در نهایت باید یادآور شد که خانه و شهر دو روی یک سکه‌اند. شهری سالم بدون خانه‌های ایمن شکل نمی‌گیرد و خانه‌ای ایمن در شهری بی‌برنامه و آشفته نیز آسایش شهروندان را تأمین نخواهد کرد. بنابراین، هر تصمیم در مقیاس کوچک یک واحد مسکونی، بازتابی بزرگ در سطح شهر دارد. پاسداشت این حقوق بر عهده همه ماست؛ مسئولان با تصمیمات درست، مهندسان و مجریان با اجرای دقیق قوانین، و مردم با انتخاب آگاهانه و مطالبه‌گری. سازمان نظام مهندسی ساختمان هرمزگان نیز همچون گذشته خود را متعهد می‌داند که در کنار مردم، حافظ این حقوق باشد، چرا که باور داریم: شهر ایمن، خانه ایمن؛ حق مسلم همه شهروندان است.