منفعت‌طلبان در مخمصه اوکراین

راهبرد دونالد ترامپ

از نگاه دونالد ترامپ، هدف اصلی تعامل با روسیه دستیابی به توافقاتی برد-برد است که بتواند بحران اوکراین را به نحوی حل کند که هم منافع اقتصادی و هم جایگاه سیاسی آمریکا تقویت شود. ترامپ که به‌عنوان شخصیتی منفعت‌طلب، با توانایی تبلیغاتی و سیاست‌گذاری قوی شناخته می‌شود، تلاش دارد تصویری صلح‌طلبانه و میانجی‌گر از خود ارائه دهد. او بر این باور است که حل مناقشه‌ها و ایجاد توافقات بزرگ اقتصادی می‌تواند اعتبار بین‌المللی او را افزایش دهد و او را به جوایزی مانند صلح نوبل نزدیک کند. راهبرد ترامپ بر تعامل مستقیم با پوتین، کاهش نقش اروپا به عنوان محور اصلی مذاکرات و تمرکز بر سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی مشترک متمرکز است. هرچند این سیاست از نگاه اروپایی‌ها تهدیدی بالقوه برای امنیت قاره محسوب می‌شود، ترامپ آن را ابزاری برای افزایش نفوذ جهانی آمریکا می‌بیند.

راهبرد ولادیمیر پوتین

در سوی دیگر، ولادیمیر پوتین با رویکردی استراتژیک و بلندمدت، اهداف متفاوت و پیچیده‌ای دنبال می‌کند. نخستین هدف پوتین تثبیت نفوذ روسیه در شرق اروپا و ایجاد یک «کمربند حائل» بین کشورش و اروپا است. این کمربند امنیتی، هم از منظر نظامی و هم از منظر ژئوپولیتیکی، نقش حیاتی در مقابله با فشارهای غرب دارد. دومین هدف او تاب‌آوری اقتصادی روسیه در برابر تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی است. پوتین با بهره‌گیری از منابع داخلی، همکاری با چین و سایر شرکای استراتژیک، سیاست‌های اقتصادی خود را به گونه‌ای طراحی کرده است که تحریم‌های غرب نتوانند به طور مستقیم منافع روسیه را تهدید کنند. حتی تجربه کاهش درآمدهای ناشی از صادرات گاز و تلاش برای تنوع‌بخشی به منابع انرژی نشان می‌دهد که پوتین تمرکز ویژه‌ای بر حفظ استقلال اقتصادی و قدرت مانور در عرصه بین‌الملل دارد.

غیبت زلنسکی و پیامد آن

یکی از نکات قابل توجه این دیدار، غیبت مستقیم ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، است. عدم حضور زلنسکی در مذاکرات نشان‌دهنده نگرانی‌ها و تردیدهای او نسبت به نتایج احتمالی گفت‌وگوها بود. اوکراین که محور اصلی بحران است، در واقع به‌صورت غیرمستقیم در تصمیم‌گیری‌های کلان قرار دارد و این موضوع باعث ایجاد شکاف در رویکرد بین‌المللی نسبت به حل و فصل جنگ شده است. برخی تحلیلگران معتقدند این غیبت می‌تواند موقعیت زلنسکی را در مواجهه با فشارهای داخلی و خارجی حساس‌تر کند و نشان می‌دهد که او تمایلی به پذیرش توافقاتی که ممکن است بخشی از منافع ملی اوکراین را محدود کند، ندارد. از سوی دیگر، این غیبت فرصتی برای ترامپ و پوتین فراهم کرد تا بدون حضور نماینده اصلی اوکراین، مسیر مذاکرات و تعاملات خود را به گونه‌ای پیش ببرند که اهداف راهبردی و اقتصادی خود را به حداکثر برسانند.

ابعاد دیدار آلاسکا

دیدار آلاسکا، علاوه بر بررسی بحران اوکراین، فرصتی برای سنجش توانمندی‌ها و خطوط قرمز هر دو رهبر بود. ترامپ با انگیزه حل سریع بحران و بهره‌برداری اقتصادی و سیاسی، و پوتین با تمرکز بر منافع ملی و ژئوپولیتیک، نشان دادند که هر دو مسیر تعامل و رقابت را به طور همزمان دنبال می‌کنند. این دیدار همچنین ابعاد بین‌المللی دیگری را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. اثرات مستقیم بر امنیت انرژی اروپا، اقتصاد جهانی و حتی تحولات خاورمیانه قابل توجه است، زیرا این منطقه همواره زمین اصلی رقابت قدرت‌های بزرگ بوده و منافع استراتژیک روسیه و آمریکا را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

جمع‌بندی تحلیلی

از منظر تحلیلی، می‌توان نقاط قوت و ضعف هر رهبر را چنین جمع‌بندی کرد: ترامپ با توانایی دیپلماسی تبلیغاتی، روابط گسترده اقتصادی و قابلیت بسیج سیاسی در داخل و خارج از کشور، ابزارهای فشار اقتصادی و مذاکره‌ای قدرتمندی دارد، اما ضعف او در ثبات سیاسی و تغییر جهت‌های ناگهانی در سیاست خارجی دیده می‌شود. پوتین از قدرت تحلیل ژئوپولیتیک، تاب‌آوری اقتصادی و تجربه مدیریت بحران برخوردار است، اما تمرکز بیش از حد بر امنیت ملی و نفوذ منطقه‌ای ممکن است فرصت‌های تعامل اقتصادی گسترده‌تر را محدود کند.غیبت زلنسکی نیز نشان می‌دهد که اوکراین به‌صورت مستقیم نمی‌تواند در مذاکرات راهبردی حضور داشته باشد، اما تصمیمات ترامپ و پوتین مسیر آینده بحران اوکراین را تحت تأثیر قرار خواهد داد. در نهایت نتایج این تعاملات فراتر از اروپا و آمریکا است و حتی می تواند خاورمیانه را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد، جایی که زمین اصلی شطرنج قدرت و کسب منافع بین‌المللی میان روسیه و آمریکا محسوب می‌شود.