اهمیت انتقال فناوری‌های پیشرفته به مناطق آزاد

نویسنده: امیر روان‌پرور //فعال زیست بوم نوآوری و فناوری 

انتقال فناوری به مناطق آزاد تجاری و صنعتی، نقشی حیاتی در پیشبرد توسعه اقتصادی کشور ایفا می‌کند.
این روند نه تنها کیفیت محصولات و خدمات را بهبود می‌بخشد، بلکه به رشد اقتصادی پایدار و افزایش رقابت‌پذیری در عرصه جهانی نیز کمک می‌نماید.
در این یادداشت، به بررسی اهمیت انتقال فناوری به مناطق آزاد و چالش‌های مرتبط می‌پردازیم و راهکارهایی را برای غلبه بر این چالش‌ها ارائه می‌دهیم.
مناطق آزاد، با بهره‌مندی از مقررات ویژه، محیطی مساعد برای جذب فناوری‌های نوین و نوآوری‌های پیشرفته فراهم می‌آورند. در این خصوص بند ۱۱ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، بر اهمیت این مناطق در انتقال فناوری‌های پیشرفته و تسهیل تولید و صادرات تأکید دارد. 
انتقال فناوری به مناطق آزاد می‌تواند به افزایش رقابت‌پذیری کشور در بازارهای جهانی کمک کند. شرکت‌های مستقر در این مناطق، با دسترسی به فناوری‌های برتر، قادر به تولید محصولات و خدمات با کیفیت بالاتر و هزینه پایین‌تر خواهند بود. 
علاوه بر این، انتقال فناوری به مناطق آزاد، می‌تواند به خودکفایی در تولید محصولات استراتژیک و مواد اولیه در زمینه‌هایی همچون، خودرو برقی، واکسن‌ها، هوش مصنوعی کمک کند. این امر امنیت اقتصادی کشور را تقویت می‌نماید.
توسعه زیرساخت‌های فنی و صنعتی در مناطق آزاد، یکی دیگر از فواید انتقال فناوری است. ایجاد زیرساخت‌های مناسب، پذیرش و بهره‌برداری از فناوری‌های نوین را تسهیل کرده و به رشد پایدار این مناطق منجر می‌شود.
جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیز از مزایای قابل توجه است. شرکت‌های بین‌المللی، با مشاهده امکانات و تسهیلات موجود، مشتاق به سرمایه‌گذاری و انتقال فناوری‌های خود به این مناطق خواهند بود.
علاوه بر این، انتقال فناوری، روابط تجاری و اقتصادی با سایر کشورها را تقویت می‌کند. ایجاد روابط مبتنی بر فناوری، تبادل کالا 
و خدمات با کشورهای دیگر را تسهیل می‌نماید. 
در نهایت، انتقال فناوری به مناطق آزاد، به توسعه پایدار اقتصادی کشور کمک می‌کند. بهره‌برداری صحیح از فناوری‌های نوین، رشد اقتصادی مداوم و کاهش وابستگی به منابع طبیعی را تضمین می‌کند.
قابل ذکر است  امروزه در دنیا  Technology Free Zones (TFZs) (مناطق آزاد فناوری) تعریف شده‌اند و جایگاه ویژه‌ای در مناطق آزاد چین، ترکیه و اروپا و امارات متحده عربی دارند. هدف این کشور ها، ایجاد قطب فناوری های پیشرفته و استارتاپ‌های بزرگ در مناطق آزاد می باشد.
با این حال، مناطق آزاد در کشور ما با چالش‌هایی در جذب فناوری‌های پیشرفته مواجه هستند. عدم وجود sub zone های تخصصی فناوری‌های پیشرفته در مناطق آزاد کشور، عدم جذابیت و مشوق‌های کافی برای شرکت‌های فناور، نبود زیرساخت‌های تخصصی، کمبود منابع مالی برای نوسازی خطوط تولید و انتقال فناوری، عدم رصد فناوری‌های نوین، تحریم‌ها، هزینه‌های بالای فناوری و عدم حمایت کافی، از جمله این چالش‌ها هستند.

برای غلبه بر این موانع، پیشنهاداتی ارائه می‌شود:
- ایجاد SUB ZONE های تخصصی برای تولیدات فناورانه در مناطق آزاد با موضوعات مشخص
- ارائه مشوق‌ها و مزایای ویژه برای شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان
-توسعه زیرساخت‌های تخصصی برای میزبانی فناوری‌های پیشرفته
- تخصیص بودجه و منابع مالی برای نوسازی و تسهیل انتقال فناوری
- راه‌اندازی سیستم‌های موثر برای رصد فناوری‌های نوین جهانی و تسهیل انتقال آنها به مناطق آزاد
- همکاری با کشورهای صاحب فناوری برای ایجاد مناطق آزاد مشترک
-  حمایت و پشتیبانی از مناطق آزاد به عنوان قطب فناوری‌های پیشرفته
-تشکیل کارگروه های تخصصی انتقال فناوری در مناطق آزاد 
در نتیجه، انتقال فناوری به مناطق آزاد، یک راهبرد اساسی برای توسعه اقتصادی کشور به شمار می‌رود و نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی نزدیک بین بخش‌های اقتصادی و صنعتی کشور است.