«سکه‌های لاری»؛ بازخوانی پولی که خلیج فارس را به اقیانوس هند پیوند داد

کتاب «سکه‌های لاری؛ از خلیج فارس تا اقیانوس هند» به کوشش دکتر فاطمه قملاقی، با نگاهی پژوهشی به یکی از مهم‌ترین سکه‌های تجاری ایران، تصویری تازه از جایگاه ایران در شبکه مبادلات دریایی خلیج فارس و اقیانوس هند ارائه می‌دهد.

کتاب «سکه‌های لاری؛ از خلیج فارس تا اقیانوس هند» به کوشش دکتر فاطمه قملاقی، پژوهشگر تاریخ ایران اسلامی، از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شد؛ اثری که برای نخستین‌بار مجموعه‌ای از پژوهش‌های تخصصی درباره سکه لاری را در قالب کتابی مستقل گردآوری کرده است.

سکه لاری از شناخته‌شده‌ترین و معتبرترین سکه‌های تجاری ایران در سده‌های میانی تا پایان دوره صفوی به شمار می‌رود. این سکه با شکل خمیده و منحصربه‌فرد خود، فراتر از مرزهای ایران رواج یافت و به یکی از مهم‌ترین ابزارهای مبادلات بازرگانی در حوزه گسترده اقیانوس هند تبدیل شد؛ تا جایی که در بازارهای هند، عمان، یمن، سواحل مکران، شرق آفریقا و بسیاری از بنادر مهم منطقه، به‌عنوان پولی معتبر مورد استفاده قرار می‌گرفت.

خاستگاه این سکه، شهر تاریخی لار در جنوب ایران بود، اما رونق تجارت دریایی سبب شد که سکه‌های لاری از طریق بنادر مهمی همچون هرمز، بندرعباس، قشم و دیگر مراکز تجاری خلیج فارس، در مسیرهای بین‌المللی گردش پیدا کنند. همین ویژگی، سکه لاری را به نمادی از شکوفایی اقتصاد دریامحور ایران در دوره‌ای تبدیل کرد که خلیج فارس یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های تجارت جهانی محسوب می‌شد.

کتاب حاضر با تکیه بر منابع تاریخی، یافته‌های سکه‌شناسی و پژوهش‌های نوین، تنها به معرفی ویژگی‌های ظاهری این سکه بسنده نمی‌کند، بلکه ابعاد مختلف نقش آن در اقتصاد منطقه را نیز بررسی می‌کند. خاستگاه تاریخی سکه لاری، دلایل گسترش آن، قلمرو جغرافیایی رواج، ارتباط آن با شبکه‌های تجاری اقیانوس هند و جایگاهش در منابع تاریخی، از مهم‌ترین موضوعات این اثر است.یکی از نقاط قوت کتاب، پرداختن به پیوند میان تاریخ پول و تاریخ دریانوردی ایران است؛ موضوعی که نشان می‌دهد چگونه رونق بنادر جنوبی کشور، به‌ویژه در هرمزگان، زمینه پذیرش و اعتبار این سکه را در بازارهای بین‌المللی فراهم کرد. از این منظر، سکه لاری تنها یک وسیله مبادله نبود، بلکه نمادی از قدرت اقتصادی، ارتباطات دریایی و نفوذ بازرگانی ایران در گستره‌ای از خلیج فارس تا اقیانوس هند به شمار می‌رفت.

انتشار این اثر، فرصتی برای بازخوانی بخشی کمتر شناخته‌شده از تاریخ اقتصادی ایران است؛ بخشی که نقش بنادر جنوبی و به‌ویژه هرمزگان را در شکل‌گیری شبکه تجارت جهانی برجسته می‌کند. این کتاب می‌تواند برای پژوهشگران تاریخ، باستان‌شناسان، سکه‌شناسان، دانشجویان مطالعات خلیج فارس و علاقه‌مندان به تاریخ تجارت دریایی، منبعی ارزشمند و قابل استناد باشد.

«سکه‌های لاری؛ از خلیج فارس تا اقیانوس هند» علاوه بر معرفی یک سکه تاریخی، روایتی از شکوه اقتصادی ایران در روزگاری است که بنادر جنوب، حلقه اتصال شرق و غرب جهان بودند و سکه‌ای ایرانی، اعتبار خود را در بازارهای دوردست اقیانوس هند به نمایش می‌گذاشت.

امیدساحل