بازار مشتقه پساجنگ و پیشا توافق

به همین منظور و به جهت بررسی هرچه دقیق‌تر شرایط فعلی بازار، همچنین نحوه انتخاب استراتژی‌های سودده در این روزها به سراغ «جعفر سلیمانی مکی»، تحلیل‌گر بازار سرمایه و مدرس استراتژی‌های معاملاتی در بازار اختیار معامله رفته‌ایم تا با ایشان در این خصوص به گفتگو بنشینیم. در ادامه با صبح ساحل همراه باشید.

پس از بازگشایی بازار، ارزش معاملات بازار اختیار رشد قابل ملاحظه‌ای را نسبت به قبل نشان می‌دهد. به نظر شما این رشد ارزش معاملات موید چه موضوعی است؟

در خصوص رشد اخیر ارزش معاملات در بازار مشتقه چند عامل موثر بوده است. اول اینکه با توجه به افزایش ارزش معاملات در بازار سهام، بازار مشتقه نیز متاثر از آن، با افزایش ارزش معاملات همراه بود. لذا به واسطه پویایی که بعد از جنگ در بازار سهام و دارایی‌های پایه ایجاد شد؛ طبیعتا قراردادهای اختیار معامله، هم توسط افرادی که می‌خواستند از اهرم این قراردادها استفاده کنند و هم توسط افرادی که می‌خواستند از استراتژی استفاده کنند؛ مورد استقبال قرار گرفت.

دلیل دوم آن بود از آنجایی که در زمان به صف‌ نشستن سهام در بازار چون سرمایه‌گذاران امکان خرید دارایی پایه را ندارد؛ معامله‌گران به سمت قراردادهای اختیار معامله جذب می‌شوند چراکه در قراردادهای اختیار معامله صف خرید و فروش وجود ندارد لذا این موارد باعث افزایش ارزش معاملات در این بازار شد. دلیل سوم هم این بود که برخی از قراردادها خارج از قیمت منطقی معامله ‌شدند و این موضوع نیز باعث افزایش ارزش معاملات پس از بازگشایی بازار شد.

همچنین به واسطه بسته بودن چند ماهه بازار، قانون‌گذار به تمام قراردادهایی که موعد سررسید آن‌ها فرا رسیده بود؛ دو روز مهلت داد تا قراردادها تعیین تکلیف و اعمال شوند. در نتیجه به واسطه اینکه بسیاری از قراردادها به دو روزی که بازار بازگشایی شده بود موکول شده بود؛ باعث افزایش حجم معاملات شد.

یادداشت تفاهم چه تاثیری بر ارزش معاملات بازار اختیار معامله بازار داشته است؟چنانچه در طی 60 روزی که به این واسطه، آتش‌بس تمدید شده است اوضاع آرام باقی بماند؛ بازار اختیار معامله به چه سمت و سویی خواهد رفت؟

در روزهای ابتدایی که از بازگشایی بازار می‌گذشت؛ قراردادهای با سررسید بلند مدت وجود نداشت و رفته رفته قراردادهای با سررسید بلندمدت‌تر در بازار مشتقات باز شد. در نتیجه افرادی که اتمام جنگ، اقتصاد پویاتر و توافق را متصور بودند موفق به کسب سودهای مناسبی تا زمان انتشار خبر یادداشت تفاهم شدند. پس از انتشار خبر یادداشت تفاهم، تعداد زیادی از معامله‌گران روی معاملات بلندمدت‌تر به صورت تک پایه خرید یا به صورت استراتژی اقدام به اخذ موقعیت کردند؛ طبیعتا هرچقدر توافق پررنگ‌تر می‌شد؛ استقبال سرمایه‌گذار از دارایی پایه و انجام معامله در بازار مشتقات، بیشتر می‌شد. در حال حاضر نیز که یادداشت تفاهم امضا شده است؛ اگر توافق خوبی صورت گیرد و در اثر آن شاهد سرمایه‌گذاری خارجی در کشور باشیم؛ این موضوع به نفع بازار خواهد بود و بازار مشتقات نیز از آن منتفع خواهد شد. به نظر می‌رسد در مقطعی که بازار، پس از حدود سه ماه باز شده بود و در دوران آتش‌بس شکننده بودیم؛ و هم در طی دو ماه پیش رو که تا دست‌یابی احتمالی به یک توافق جامع وجود دارد؛ با یک فضای غیرقابل پیش‌بینی و سرشار از نااطمینانی مواجه هستیم.

در چنین شرایطی می‌توان از ابزارهای بازار مشتقه استفاده‌های مختلفی کرد. به طوری‌که اگر بازار باز باشد و از این نظر خطری متوجه معامله‌گران نباشد؛ بسیاری از معامله‌گران می‌توانند از اختیار فروش برای بیمه سهام خود استفاده کنند و حتی امکان استفاده از اهرم برای معامله‌گرانی که به دنبال کسب بازدهی بالاتر هستند؛ وجود دارد. طبیعتا در این بین، عده‌ای نیز به سمت استفاده از ابزار اختیار معامله پیش خواهند رفت. اتفاقا استفاده از ابزار اختیار معامله در شرایط فعلی بسیار توصیه می‌شود.

چرا که ابزارهای گوناگونی برای زمانی که نمی‌توان پیش‌بینی دقیقی از بازار داشت؛ وجود دارد و می‌توان به کمک آن ریسک معاملات را کنترل کرد لذا چه در رشد بازار و چه در ریزش بازار، امکان کسب سود وجود خواهد داشت.

در صورت از سرگیری تنش‌ها، چقدر احتمال می‌دهید که بازار دوباره بسته شود و در این صورت چه آسیبی متوجه معامله‌گران این بازار خواهد بود؟

در هفته‌های گذشته احتمال از سرگیری تنش‌ها بالاتر از حال حاضر بود اما اینک به واسطه امضای یادداشت تفاهم، این احتمال کمتر شده است. بیشترین آسیبی که در طول جنگ متوجه سهامداران شد؛ مربوط به افرادی بود که موقعیت‌های اختیار خرید داشتند. چراکه در بازار مشتقات، بخشی از ارزشی که پرداخت می‌شود؛ مربوط به ارزش زمانی است و وقتی بازار بسته باشد؛ این ارزش نابود خواهد شد.

در این بین، معامله‌گری که سهام داشت بعد از بازگشایی بازار، با رشد سهام مواجه شد. افرادی که صندوق طلا داشتند؛ پس از مدت کوتاهی توانستند صندوق‌های طلا را معامله کنند اما افرادی که قرارداد باز خرید داشتند؛ زیان زیادی را شناسایی کردند. بر همین اساس، سازمان بورس اعلام کرده است که بازار در تنش‌های احتمالی بعدی بسته نخواهد شد.

برکسی پوشیده نیست که بستن بازار کار ساده‌ای است اما باز کردن آن پس از یک وقفه، تبعات زیادی به همراه دارد. این اولین بار است که فعالان بازار مشتقه با بسته شدن طولانی مدت بازار مواجه شده‌اند و به موجب آن، قرارداهای زیادی سوخت شده است. این موضوع ضرر زیادی را متوجه سهامداران کرده است و زمان آن رسیده است که معامله‌گران این بازار از استراتژی‌های مناسب استفاده کنند و طوری مدیریت سرمایه داشته باشند که در صورت رخ داد شرایط مشابه، زیان زیادی شناسایی نکنند. لذا مدیریت سرمایه حرف اول و آخر را برای کاهش زیان در چنین شرایطی می‌زند.

به نظر شما در صورت وقوع هر یک از سناریوهای فوق، استفاده از چه استراتژی‌هایی درست خواهد بود؟

در مصاحبه‌های پیشین به استراتژی کاوردکال به کرات اشاره شده است. با وجود اینکه استراتژی‌های زیادی در بازار وجود دارد؛ اما استراتژی کاوردکال خصوصا با اتفاقات اخیری که رخ داد؛ به همه ثابت کرد که این استراتژی به ظاهر ساده، یکی از کم‌ریسک‌ترین استراتژی‌های ممکن است. کسانی که قبل از شروع جنگ این استراتژی را پیاده کرده بودند؛ هم دارایی پایه آن‌ها محفوظ ماند و هم پس از باز شدن بازار در دو روزی که قانون‌گذار فرصت داده بود؛ با اخذ موقعیت معکوس، توانایی این را داشتند که سهام خود را حفظ کنند و هم چنانچه اقدام به فروش قراردادهای بالاتر کرده بودند؛ سود معقولی را شناسایی کردند. اگرچه که همیشه نگاه مثبتی به استراتژی کاوردکال داشتم اما با رخ دادن این موضوع، بیش از پیش این استراتژی برایم محبوب شده و حالا هم که بازار در حال رشد است می‌توان قراردادهای آن را رول‌اوور کرد و اقدام به فروش قراردادهای بالاتر نمود. البته باید در نظر داشت که در بازارهایی که رالی صعودی دارد؛ این استراتژی باعث می‌شود از سود بازار جابمانیم اما در بلند مدت این استراتژی سودده است و در مقاطعی باعث می‌شود زیان کمتری نسبت به بازار شناسایی کنیم.علاوه بر این، استفاده از استراتژی‌هایی مثل خرید اختیار فروش جهت بیمه کردن سهام توصیه می‌شود. خصوصا در روزهایی که بازار قفل صف خرید است؛ قراردادهای اختیار فروش در سررسیدهای بلندمدت به قیمت‌های مناسبی قابل اخذ شدن هستند و از ضررهای احتمالی در صورت ریزش‌ بازار فرد را مصون می‌دارد. همچنین، برای افراد حرفه‌ای بسته به درجه ریسک‌پذیری هر معامله‌گر می‌توان از استراتژی‌های چندپایه مختلف نیز استفاده کرد.

روزنامه صبح ساحل