تورم علیه دلار شمشیر برکشید

این دو متغیر اصلی که از آذر ماه سال گذشته تا کنون به روز نشده است؛ بیشترین تاثیر را در شتاب گرفتن رشد تورم دارند. برآوردهای صبح ساحل حاکی از آن است که در حال حاضر دولت ماهانه 3.5 درصد به نقدینگی کشور اضافه می‌کند که با توجه به کسری بودجه دولت و اضافه‌شدن هزینه‌های جنگ تحمیلی، کاملا براورد منطقی به نظر می‌رسد. حتی ممکن است دولت مجبور شود برای تامین هزینه‌های خود و بالا بردن رقم کالابرگ حمایتی رشد نقدینگی ماهانه را به 4 درصد هم برساند که این موضوع خود از عوامل اصلی تورم و بالا رفتن قیمت دلار در کشور است. در این گزارش قصد داریم ضمن بررسی تورم در اردیبهشت سال جاری به تخمین ارزش واقعی دلار در پایان سال 1405 نیز بپردازیم.

تورم درمان سر به فلک کشید

بررسی‌های جزئی‌تر نشان می‌دهد که از بین گروه‌های اصلی، بالاترین تورم ماهانه مربوط به گروه «بهداشت و درمان» و بعد «اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه» بوده است. در مقابل، گروه «تحصیل» شاهد تورم کمتری نسبت به سایر گروه‌ها بوده است. لازم به ذکر است که کل گزارش بانک مرکزی معطوف به تغییر قیمت‌ها در مناطق شهری است.

طبق اعلام بانک مرکزی، تورم ماهانه از 7 درصد از فروردین به 8.5 درصد در اردیبهشت ماه افزایش یافته است. این رقم نشان می‌دهد که خانوارها برای خرید یک سبد مشخص و یکسان از کالا و خدمات در دومین ماه سال، 8.5 درصد بیشتر از ماه نخست سال هزینه کرده‌اند. این نرخ، بالاترین سطح تورم ماهانه از خرداد 1401 به بعد است. در آن سال به دلیل اجرای طرح حذف ارز ترجیحی، شوک قیمتی گسترده‌ای به بازار کالا اصابت کرد و نرخ‌های تورمی در آن برهه زمانی شاهد جهش‌های قابل‌توجه بودند که به سرعت تخلیه شدند. اکنون اما سه ماه از اجرای تعدیل نرخ ارز ترجیحی دولت می‌گذرد. طرحی که در آن نرخ ارز 28 هزار و 500 تومانی با نرخ‌های بالای 110 هزار تومان جایگزین شد. در زمان اجرای این تصمیم (بهمن 1404) تورم ماهانه به 8.4 درصد رسید اما در اسفند ماه تا 3 درصد کاهش یافت. با این وجود دوباره و با وجود گذشت حدود سه ماه از اجرای طرح، نرخ تورم ماهانه روند صعودی به خود گرفته؛ رخدادی که نشان‌ می‌دهد عامل اصلی تورم کنونی، عاملی ساختاری است. این موضوع نشان می‌دهد که بالا رفتن قیمت دلار نیز دقیقا به همین تورم ساختاری مربوط می‌شود و هرچقدر بانک مرکزی پول بیشتری چاپ کند قیمت دلار نیز بالاتر خواهد رفت و عملا مردم به ریال درآمد خواهند داشت و به دلار خرج خواهند کرد و روز به روز از قدرت خریدشان کاسته خواهد شد.

قیمت واقعی دلار در پایان سال چقدر است؟

با توجه به نکاتی که در مورد تورم بیان شد حال بیایید ارزش واقعی دلار را در پایان سال پیش‌بینی کنیم. برای این کار از چند روش می‌توان قیمت دلار را برآورد کرد که یکی یکی به آن خواهیم پرداخت. برای شروع با قیمت دلار در انتهای سال گذشته کار را آغاز می‌کنیم. بر این اساس، اگر قیمت 156 هزار و 600 تومان را به عنوان نرخ پایانی دلار در سال گذشته در نظر بگیریم و تورم ایران را 50.6 و تورم آمریکا را3.7 درصد در نظر بگیریم؛ و به اندازه اختلاف بین تورم ایران و آمریکا، که حدود 46.9 درصد است؛ به قیمت دلار در پایان سال اضافه کنیم به عدد حدود 230 هزار تومان برای پایان سال 1405 می‌رسیم. در این روش باید در نظر داشت که این پیش‌بینی با تورم 50 درصدی در پایان سال گذشته محاسبه شده است. حال آنکه در اردیبهشت امسال بانک مرکزی تورم را 53.9 اعلام کرده است و همین رشد شتابان تورم نشان می‌دهد که دلار در پایان سال می‌تواند از محدوده 230 هزار تومان نیز فراتر برود و احتمال اینکه دلار طی چند ماه آینده به هدف قیمتی پایان سال خود که 230 هزار تومان است؛ برسد دور از ذهن نیست. اما نکته حائز اهمیت ماجرا اینجا است که بر اساس پارامترهای اقتصادی رسیدن قیمت دلار به 230 هزار تومان یکسال زمان نیاز دارد و اگر سریع‌تر از این بازه زمانی به این قیمت برسد؛ احتمال نوسان بالا در قیمت دلار بسیار محتمل است و چنانچه شرایط جنگی به حدی به دزارا بکشد که پارامترهای اقتصادی در سایه جنگ قرار بگیرد و به نوعی قیمت دلار از تحلیل‌پذیری خارج شود، در این زمان ممکن است قیمت دلار فریز شود.

اما روش دیگری هم برای محاسبه قیمت دلار وجود دارد. در این روش برای محاسبه ارزش واقعی دلار به صورت روزانه باید قیمت روز درهم تخمین را در یک عدد ثابت ضرب کنیم. به طور مثال قیمت روز درهم 46 هزار و 560 تومان است و اگر آن را در در عدد 3.67 که نرخ تبدیل درهم به دلار است ضرب کنیم؛ قیمت واقعی روز دلار 170 هزار و 875 تومان خواهد بود و اگر دقت کنید؛ در بازار آزاد نیز دلار در همین محدوده‌ها در حال معامله است. برای اینکه قیمت پایان سال را بدست آوریم نیز باید 30 درصد که همانا بر حسب درصد رشد ماهانه نرخ دلار برآورد می‌شود را به آن اضافه کنیم که باز هم به 230 هزار تومان خواهیم رسید.

یکی دیگر از روش‌های بدست آوردن قیمت واقعی ارز، استفاده از اختلاف رشد نقدینگی و رشد تولید ناخالص داخلی است. به عنوان مثال اگر رشد نقدینگی در پایان سال قبل در ایران 20 درصد بوده باشد و رشد تولید ناخالص داخلی نیز 5 درصد باشد می‌توان با کمک گرفتن از اختلاف این دو شاخص اقتصاد کلان، قیمت واقعی دلار را تعیین کرد. بر این اساس باید گفت که اخیرا آمار جدید صندوق جهانی پول نشان می‌دهد که تولید ناخالص داخلی ایران به منفی ۶.۱ درصد رسیده است. از طرفی بانک مرکزی رشد ۱۲ ماهه نقدینگی را ۴۰.۹ درصد اعلام کرده است؛ یعنی در این حالت به جای اینکه اختلاف تولید ناخالص داخلی و رشد نقدینگی را در نظر بگیریم بایستی مجموع آن را در نظر بگیریم لذا با توجه به نرخ دلار در پایان سال گذشته که 156 هزار و 600 تومان بود برای محاسبه قیمت واقعی دلار پس از یک سال باید 47 درصد بیشتر از قیمت ذکر شده برآورد کنیم. در نتیجه در این روش نیز قیمت دلار 230 هزار و 200 تومان به دست می‌آید. گفتنی است؛ بر اساس چیزی که بانک مرکزی اعلام کرده است؛ نقدینگی در آذر 1404 با رشد 33.1 درصدی به رقم 13‌هزار‌ و 534 همت رسیده بود و اگر دولت ماهانه 3 تا 3.5 درصد به نقدینگی افزوده باشد؛ انتهای اردیبهشت ۱۵ تا ۱۶ هزار همت نقدینگی به کشور اضافه شده است. در نتیجه ارزش دلار براساس نقدینگی اعلامی در گزارش فصلی پاییز مرکز آمار در انتهای آذر 1404 معادل 135 هزار تومان محاسبه می‌شود و برآورد می‌شود در انتهای اردیبهشت سال جاری با رشد 15 تا 17.5 درصدی ارزش ذاتی دلار در حال حاضر بین 155 تا 161 هزار تومان باشد و اگر رشد 3.5 درصدی نقدینگی در هر ماه را ملاک قرار دهیم در پایان سال دلار به عدد 218 هزار تومان خواهد رسید. پس به عنوان نتیجه‌گیری می‌توان گفت که دلار در پایان سال بین 218 هزار تومان تا 230 هزار تومان قیمت خواهد داشت.

محاسبه ارزش واقعی دلار بر حسب قیمت سکه بهار آزادی

برای محاسبه قیمت دلار از طریق سکه طلا باید به چند نکته توجه کرد. سکه و اونس طلا در عیار و وزن با یکدیگر تفوات دارند. وزن سکه 8.13 گرم و وزن اونس طلا معادل 31.103 گرم است. از سوی دیگر عیار سکه 21.6 و عیار اونس طلا 24 است.

برای اینکه بتوانیم قیمت واقعی دلار را از طریق قیمت سکه محاسبه کنیم ابتدا باید یک شاخص بسازیم. این شاخص از یک صورت و مخرج تشکیل شده است. در صورت شاخص، عیار اونس ضرب در وزن آن قرار دارد و در مخرج کسر، عیار سکه ضرب در وزن آن قرار دارد.سپس باید قیمت سکه را بر حسب تومان بر قیمت اونس بر حسب دلار تقسیم کنیم و عدد بدست آمده را در شاخص ضرب کنیم. عدد شاخص بر اساس عیار و وزن سکه و اونس طلا برابر 4.2 است.

به عنوان مثال اگر قیمت سکه در داخل ایران 42 میلیون تومان باشد و قیمت اونس طلا برابر 2300 دلار باشد، قیمت واقعی دلار برابر 76 هزار و 695 تومان است.

روزنامه صبح ساحل