چالش پر خارش!

میراثی از والدین

درماتیت آتوپیک ( Atopic dermatitis ) یک بیماری پوستی است که باعث ایجاد لکه‌های خشک، خارش‌دار و ملتهب روی پوست می‌شود. نام دیگر آن، اگزما است. این بیماری در کودکان شایع محسوب می‌شود اما در هر سنی احتمال بروز آن وجود دارد. اگزما، مزمن و عودکننده است به این معنی که در طولانی مدت (گاهی در تمام طول زندگی) ظاهر و ناپدید می‌شود. هنگام ابتلا به اگزما، سیستم ایمنی بدن بیش از حد فعال خواهد شد. این وضعیت باعث التهاب و آسیب به سد دفاعی پوست می‌شود. سد دفاعی پوست، بدن را در برابر باکتری‌ها، آلرژن‌ها (مواد حساسیت‌زا) و مواد تحریک کننده محافظت می‌کند. وقتی سد دفاعی نتواند وظیفه خود را انجام دهد، بدن بیشتر در معرض بروز ضایعات پوستی، خارش و حتی عفونت قرار می‌گیرد. عوامل خاصی خطر ابتلا به اگزما را افزایش می‌دهند برای مثال، ابتلای یکی از والدین یا هر دو آن‌ها، شانس ابتلا را بالا می‌برد. چنانچه کودک یا یکی از اعضای نزدیک خانواده او به آسم یا تب یونجه مبتلا باشند، احتمال ابتلا به اگزما افزایش می‌یابد. کودکان دختر و سیاه‌پوستان، بیش از سایرین مستعد ابتلا به اگزما هستند.

گام اول، توجه به بدن کودک

علائم اگزما در کودکان مختلف، به شدت بیماری، رنگ پوست و اینکه تحت چه درمانی هستند، بستگی دارد. اما به طور کلی، یکی از شایع‌ترین علائم، لکه‌های خشک همراه با پوسته ریزی است که می‌تواند به رنگ قرمز، بنفش، قهوه‌ای یا خاکستری دیده شود. به دلیل خاراندن مکرر، نواحی مختلف پوست ممکن است ضخیم یا سفت شود. یکی دیگر از علائم، تیرگی پوست پلک‌ها، اطراف چشم‌ها یا چین‌های اضافی در زیر چشم است. گاهی خارش در کودکان مبتلا به قدری شدید می‌شود که خراش به وجود می‌آید، این مسئله علائم را بدتر می‌کند. از علائم دیگر اگزما در کودکان می‌توان به برجستگی‌های کوچک و برآمده یا ضایعات پوستی اشاره کرد که دارای ترشح هستند و پوسته پوسته شدن در آن‌ها دیده می‌شود و احتمال بروز نشت مایع نیز دارند. خاراندن این ضایعات گاهی با خونریزی همراه می‌شود. تغییرات پوستی، اغلب در اطراف دهان، چشم‌ها یا گوش‌ها به وجود می‌آید.

نواحی درگیر در اگزما با افزایش سن ممکن است دچار تغییراتی شوند و علائم در سنین مختلف، معمولا کمی متفاوت است. چنانچه علائم اگزما شدید باشد و زندگی عادی کودک را مختل کند، مراجعه سریع به پزشک ضروری است. والدین علائمی چون درد، نواحی گرم روی پوست و تورم را جدی بگیرند. دمای بالای بدن یا تب یکی دیگر از مواردی است که نباید آن را نادیده گرفت. تاول‌های ترشح‌دار، پوسته‌دار یا لکه‌های پر از چرک از دیگر مواردی هستند که به توجه ویژه و پیگیری درمانی نیاز دارند.

رطوبت معجزه می‌کند

آزمایش خاصی برای تشخیص اگزما در کودکان وجود ندارد. با این حال ممکن است برخی آزمایش‌ها در نظر گرفته شوند. پزشک برای تشخیص، به بررسی علائم و سابقه بیماری‌های کودک و خانواده او می‌پردازد. تشخیص اگزما در کودکانی که پوست تیره‌تری دارند یا سیاه‌پوست هستند، سخت‌تر است چون علائم پوستی به راحتی دیده نمی‌شوند. باید توجه داشت که اگزما را به صورت قطعی نمی‌توان درمان کرد و تنها با بهره‌گیری از برخی روش‌ها، می‌توان شدت علائم را کاهش داد. درمان‌های حمایتی اغلب با هدف کاهش تورم، خارش و افزایش رطوبت در پوست کودک در نظر گرفته می‌شوند. این درمان‌ها برای پیشگیری از عفونت ضروری به حساب می‌آیند. علائم اگزما، اغلب با افزایش سن بهبود می‌یابند اما توجه به آن، برای بهبود کیفیت زندگی کودک حائز اهمیت است. همان‌طور که اشاره شد، بخشی از روند درمان افزایش رطوبت پوست است کمبود رطوبت، به باکتری‌ها اجازه می‌دهد راحت‌تر وارد پوست شوند. بنابراین تامین رطوبت پوست، بسیاری از مشکلات ناشی از اگزما را کاهش می‌دهد. برای این منظور باید از لوسیون، کرم، پماد یا اسپری‌های رطوبت‌رسان استفاده کرد. انتخاب محصول مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است و برای این منظور باید از پزشک کمک گرفت چون برخی محصولات به دلیل ترکیباتی که دارند، نه تنها به کاهش علائم کمک نمی‌کنند بلکه ممکن است منجر به تشدید آن شوند. در مواردی که شدت علائم زیاد باشد، پزشک ممکن است داروهای موضعی یا در صورت لزوم داروهای خوراکی تجویز کند.

پیشگیری در کار نیست

شاید برخی از والدین تصور کنند که می‌توان مانع از ابتلا به اگزما شد در حالی‌که این باور غلط است و هیچ راهی برای جلوگیری از ابتلای کودک به اگزما وجود ندارد. اما باید توجه داشت که با شناخت محر‌ک‌ها می‌توان تا حدود زیادی احتمال بروز علائم شدید را کاهش داد. از موارد دیگری که در رابطه با اگزما حائز اهمیت است، آلرژی‌ها به حساب می‌آیند. آلرژی‌های غذایی، محیطی و تماسی، همگی در بروز علائم اگزما نقش دارند به همین دلیل باید مشخص شود که کودک به چه چیزی آلرژی دارد و آن عامل باید تا جای ممکن حذف شود. نقاطی چون زیر بغل‌ها، کشاله ران، آرنج و پشت زانوها، به عنوان محلی برای تجمع عرق بدن به حساب ‌می‌آیند به همین دلیل احتمال بروز علائم اگزما در این نقاط بیشتر است. برای کاهش احتمال این مسئله، نباید از لباس‌های بیش از حد گرم یا لباس‌های دارای پارچه‌های الیاف مصنوعی برای کودک استفاده کرد. پارچه‌های تنفس پذیر، مانع از تعریق بیش از حد می‌شوند. لباس‌های پشمی زبر نیز باعث تشدید علائم اگزما در کودکان خواهد شد. حمام و دوش این کودکان نباید بیش از حد طولانی باشد ضمن اینکه استفاده از آب ولرم به جای آب گرم ضروری است. آب هر چه گرم‌تر باشد، پوست خشک‌تر خواهد شد.

پای سیگار در میان است!

صابون و شوینده‌ها و به طور کلی محصولات قوی و حاوی عطر، دشمن پوست کودکان به ویژه کودکان مبتلا به اگزما هستند. علاوه بر این، دود دخانیات (سیگار، قلیان و ...)، اثر تحریک‌ کننده روی پوست خواهد داشت ضمن اینکه ریه‌ها و چشم کودک را نیز تحت تاثیر منفی قرار می‌دهد. والدین از استعمال دخانیات در محیط خانه باید به شدت بپرهیزند. برخی مطالعات نشان می‌دهند که آثار مضر دود ناشی از دخانیات از روی وسایل نیز به بدن منتقل خواهد شد در نتیجه والدین از آویزان کردن لباس‌های کودک در جایی که استعمال دخانیات صورت می‌گیرد باید پرهیز کنند.

چرخه خارش

اگزما در بسیاری از موارد با خارش همراه است. زمانی که کودک پوست را می‌خاراند، یک چرخه معیوب خارش-خراش ایجاد خواهد شد که باعث می‌شود شدت علائم بیماری بیشتر شود. هر چه پوست بیشتر خارانده شود، شدت خارش‌های بعدی نیز بیشتر خواهد شد. به غیر از مسئله خارش، مدیریت سلامت روان کودک نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. مطالعات نشان می‌دهند که بین ابتلا به اگزما و داشتن برخی از مشکلات سلامت روان ارتباط وجود دارد. کودکان مبتلا به اگزما که علائم شدیدی دارند، در معرض خطر ابتلا به افسردگی قرار می‌گیرند. تحریک‌پذیری، غمگینی، ناامیدی و انزوای اجتماعی ممکن است ناشی از این نوع افسردگی باشد. کودکان مبتلا به اگزما معمولا به دلیل شرایطی که دارند دوستان کمتری خواهند داشت و برای فعالیت در کارهای گروهی تمایل چندانی نشان نمی‌دهند. بنا بر باور پزشکان، کودکانی که اگزما دارند، بیشتر در معرض دو نوع اضطراب قرار می‌گیرند، نوع اول اضطراب موقعیتی است که مستقیما از مشکلات بیماری پوستی ناشی می‌شود. نوع دوم، اضطرابی است که جزئی از شخصیت ذاتی کودک است. کودکان مبتلا به اگزما ممکن است در مدرسه طرد شوند یا مورد تمسخر و آزارهای کلامی و جسمی هم‌کلاسی‌هایشان قرار بگیرند. با توجه به موارد یاد شده والدین باید سلامت روان کودک را در کنار سلامت جسم مدنظر قرار دهند و در صورت لزوم از مشاور روانشناس کمک بگیرند.

همکاری کودک در اگزما

آموزش به کودکان مبتلا به اگزما از اهمیت بالایی برخوردار است. والدین باید به کودک خود بیاموزند تا بتواند مواردی که باعث تشدید علائم اگزمای او می‌شود شناسایی کرده و از آن‌ها دوری کند. استرس، محرکی برای شعه‌ور شدن بیماری محسوب می‌شود در نتیجه خواب کافی می‌تواند به جلوگیری از استرس کمک کند. آموزش مهارت‌های آرام‌بخش به کودک کمک می‌کند که با وجود خارش بتواند بخوابد. خوابیدن در اتاقی با دمای مناسب اهمیت زیادی دارد چون گرمای زیاد باعث تعریق و تشدید خارش و مشکلات ناشی از اگزما خواهد شد. کودک باید یاد بگیرد از خاراندن پوست تا جای ممکن بپرهیزد. علاوه بر این، کوتاه کردن ناخن‌ها ضروری است تا در صورت خاراندن، زخم و آسیب ایجاد نشود.

منبع:Webmd.com