تعلیق فرسایشی بازار سرمایه در خط پایان

براساس داده‌هایی که دنیای اقتصاد اخیرا منتشر کرده است؛ صنایع غذایی و همچنین قند و شکر با 19.4درصد در صدر گزینه‌های مورد توجه برای جذب نقدینگی قرار دارند و فعالان بازار ترجیح می‌دهند ابتدا این دو صنعت باز شود چرا که در دو ماه گذشته با توجه به افزایش قیمت‌هایی که این محصولات داشته‌اند؛ احتمال ریزش قیمت سهام آن‌ها کمتر است و این قضیه می‌تواند به عنوان محرکی برای رشد بازار عمل کند. پس از آن، صنایع سیمان و مصالح ساختمانی(13.5درصد)، خودرو و بانک‌ها (12.6درصد)، دارویی و شیمیایی (9.7درصد) و بیمه و لیزینگ (7.7درصد) در اولویت‌های بعدی برای بازگشایی از نظر فعالان بازار قرار گرفته‌اند. در مقابل، مخابرات و انفورماتیک و پیمانکاری و ساختمانی (6.7درصد) اولویت کمتری را کسب کرده‌اند. این نتایج نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران به دنبال صنایع با نقدشوندگی بالاتر و محرک‌های قیمتی کوتاه‌مدت هستند.

از سویی دیگر با توجه به واگرایی ایجاد شده بین دو شاخص هم‌وزن و شاخل کل از جنگ 12 روزه تا جنگ رمضان، احتمال این وجود دارد که با بازگشایی بازار، این واگرایی به هم‌گرایی بینجامد و حتی شاخص هم‌وزن به دلیل ریسک کمتری که در طول جنگ متوجه آن بوده است و آسیب بیشتری که شاخص سازها در این مدت دیده‌اند؛ حتی بازدهی بیشتری از شاخص کل داشته باشد.

گفتنی است؛ در حالی که فعالان بازار برای بازگشایی مرحله به مرحله و هوشمندانه بازار لحظه شماری می‌کنند؛ دبیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام کرده است که بازگشایی بازار منوط به تکمیل افشای اطلاعات شرکت‌ها، تایید برخی مراجع ذی‌ربط دیگر و اجرای بسته‌های حمایتی است. به گفته «قادر معصومی خانقاه»، شورای عالی بورس ۳ محور اصلی برای بازگشایی تعیین کرده است ۱: افشا: شرکت‌ها باید اطلاعات به‌روز منتشر کنند تا فضای ابهام کاهش یابد. مقرر شده حداقل از نظر تعداد و ارزش، نیمی از ناشران بازار اقدام به افشای اطلاعات کنند. این افشا عمدتا از طریق به‌روزرسانی گزارش تفسیری مدیریت انجام می‌شود.

۲: امنیت اطلاعات: نهادهای مرتبط باید اجازه انتشار اطلاعات و بازگشایی بازار سهام را صادر کنند.

۳: حمایت از بازار: در این مرحله باید تمهیداتی برای حمایت از سهامداران حقیقی، حقوقی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری پیش‌بینی شود. از سویی دیگر باید در نظر داشت که تجربه تاریخی نشان داده که بازارهای سرمایه در شرایط آتش‌بس، همچنان در معرض نوسانات ناشی از عدم قطعیت ژئوپلیتیک قرار دارند چرا که اگر چه فعلا شرایط آرام است اما تنگه هرمز همچنان مسدود است. زنجیره تأمین صنایع حیاتی مختل شده و هزینه‌های حمل و نقل و بیمه به طور قابل توجهی افزایش یافته است. بنابراین، اتکا به آتش‌بس به عنوان مبنایی برای عادی‌سازی فعالیت بازار، اقدامی پرریسک است. بر همین اساس برخی کارشناسان معتقدند که اگر قرار است در این شرایط بازار باز شود؛ بهتر است بازگشایی با دامنه نوسان محدودتر و نظارت شدیدتر رخ دهد تا بازگشایی با کمترین آسیب همراه باشد و با این اقدام بازار از حالت تعلیق فرسایشی فعلی خارج شود چراکه تأخیر بیشتر در بازگشایی بازار باعث پیچیدگی بیشتر شرایط خواهد شد. همچنین باید به این نکته نیز توجه کرد که با شرایط پیش آمده فعلی نگاه سرمایه‌گذار هوشمند در بازار بورس به چه صورتی است و آیا اگر بازار باز شود همچنان استقبال سرمایه‌گذاران از سهام وجود دارد یا همچنان مردم به دنبال سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت، صندوق‌های کالایی و... هستند؟ پاسخ به این سوال قدری بحث برانگیز است و بایستی آن را در سه سناریو بدبینانه، میانه و خوشبینانه بررسی کرد. و قبل از پاسخ به آن ابتدا باید وضعیت نرخ بازده بدون ریسک را سنجید. در واقع می‌توان گفت که نرخ بازده و روند بازار سرمایه به نوعی به یکدیگر متصل هستند. بر این اساس باید گفت که در یک سناریوی واقع بینانه نرخ بازده بدون ریسک از ۳۹ درصد فعلی تا سقف ۴۵ درصد افزایش یابد. در آن صورت با توجه به ناپایدار بودن شرایط، سرمایه‌گذاری در سهام چندان توجیحی ندارد و سرمایه‌گذار ترجیح می‌دهد پول خود را به جای سهام در درآمد ثابت و طلا سرمایه‌گذاری کند تا لااقل اگر تورم را هم کاور نکرد؛ حداقل از ارزش آن بیش از پیش کاسته نشود و نقدشوندگی آن نیز با ریسک بالا همراه نباشد.

اما در سناریوی دوم که خوشبینانه تلقی می‌شود اگر فرض بر ثابت ماندن نرخ بهره 39 درصد باشد؛ به دلیل تداوم رشد اسمی سودآوری، ارزش بازار می‌تواند افزایش یابد و همین موضوع بازار را مستعد جذب سرمایه از سوی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و فعالان بازار می‌کند.

در حالت سوم و سناریوی بدبینانه نیز افزایش نرخ بهره و تشدید نااطمینانی به صورت همزمان رخ خواهد داد که منجر به فرار سرمایه از بازار خواهد شد و نمی‌توان بازدهی معناداری برای بازار سهام در افق پیش‌رو متصور شد. گفتنی است در شرایط فعلی که با یک آتش‌بس ناپایدار مواجه هستیم؛ حفظ اصل سرمایه اهمیت بیشتری از سودسازی دارد و در این شرایط انتخاب درست سهام در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرد.

در این شرایط، اینکه بدانیم چقدر از پول خود را در بخش‌های مختلف سرمایه‌گذاری کنیم اهمیت بیشتری دارد. به عبارت دیگر توزیع درست سرمایه بین کلاس‌های مختلف دارایی و میزان آمادگی پرتفوی برای مواجهه با سناریوهای نامطلوب بیش از هر چیزی اهمیت دارد. چراکه در اقتصادی با ریسک‌های رو به افزایش، مزیت رقابتی در پیش‌بینی بازار نیست، بلکه در طراحی هوشمندانه پرتفوی سرمایه‌گذاری است.

برای دست‌یابی به آن نیز بایستی ابتدا شرایط را درست تحلیل کرد تا بتوان بر مبنای آن بهترین پرتفوی سرمایه‌گذاری را طراحی کرد. بر این اساس به نظر می‌رسد اگر دارایی خود را به سه بخش تقسیم کنیم و تنها سی درصد از آن را برای سرمایه‌گذاری در سهام کم ریسک از میان شاخص هم‌وزن (به دلیل ارزندگی قیمتی که دارد) انتخاب کنیم؛ قطعا در چند سال آینده با بازدهی بسیار مطلوبی مواجه خواهیم شد. بقیه دارایی را نیز بهتر است در صندوق‌های کالایی نظیر طلا و نقره، زعفران و ... و همچنین درآمد ثابت‌ها سرمایه‌گذاری کنیم. تا بدین ترتیب یک پرتفوی متنوع و کم آسیب در اختیار داشته باشیم و بتوانیم به اقتضای شرایط بهترین بازدهی را کسب کنیم.

روزنامه صبح ساحل