مذاکرات بدون خروجی

براساس خبر‌های منتشر شده از مذاکرات مسئله تنگه هرمز، توقف حملات در لبنان و موضوع غنی‌سازی از مسائل مورد اختلاف میان دو طرف درگیر بود. در حالی که رسانه‌های داخلی و خارجی از زیاده‌خواهی آمریکا و ناممکن کردن توافق به دلیل مواضع هیات مذاکره‌کننده این کشور خبر دادند، «اسماعیل بقایی» سخنگو وزات خارجه، مذاکرات اسلام آباد را بعد از ۴۰ روز جنگ و تبادل آتش تا حدودی مثبت ارزیابی کرد. بقایی اعلام کرد در برخی زمینه‌ها توافقاتی میان دوطرف صورت گرفت اما وارد شدن موضوعات جدیدی مانند تنگه هرمز، لبنان و مسائل منطقه اختلافات را گسترده‌تر کرده است. اما از سوی دیگر جی‌دی‌ونس معاون اول رئیس جمهور آمریکا در اظهارات تندی ادعا کرد آمریکا به دنبال توافق بود اما ایران نپذیرفت. ترامپ رئیس جمهور امریکا نیز ادعا کرد آمریکا با توافق یا بدون توافق تنگه هرمز را باز خواهد کرد. ترامپ همزمان با روند مذاکرات بارها ایران را تهدید کرد و حتی از آغاز عملیات مین روبی در تنگه هرمز گفت. البته رئیس جمهور آمریکا هیچ مدرکی برای اثبات ادعا خود نشان نداد و به نظر مانند مواضع قبلی او در مورد تنگه هرمز باز هم سخنان او بی‌اساس باشد‌. تنها نتیجه لفاظی‌های ترامپ، نقض بیانیه معاون اول خودش بود که ادعا کرد ایران نمی‌خواهد توافق کند. جمهوری اسلامی ایران با وجود دو جنگ تحمیلی از سوی آمریکا و رژیم اسرائیل باز هم درخواست مذاکره و حل و فصل اختلافات از طریق دیپلماسی را رد نکرد. اما رئیس جمهور آمریکا همزمان با روند گفتگوها، ایران را به انجام حمله دوباره تهدید کرد که نشان می‌دهد این آمریکایی‌ها هستند که مثل همیشه به دنبال جنگ و پیمان شکنی هستند. اگر چه ترامپ همچنان به صحبت‌های بی‌پایه و اساس خود ادامه می‌دهد اما جامعه جهانی به شدت به او فشار می‌آورد تا با توافق بتواند مشکل تنگه هرمز را حل کند.

بازدارندگی تنگه هرمز و اقتدار ایران را در خلیج فارس

بسته شدن تنگه هرمز در ۴۰ روز جنگ رمضان به خوبی نشان داد ایران بیشترین حد بازدارندگی را با اتکا به توانایی نظامی خودش می‌تواند از طریق تنگه هرمز بر جهان اعمال کند. سال‌ها ایران یکی از مهم‌ترین تامین ‌کننده‌های امنیت در تنگه هرمز بود اما به دلیل تحریم‌های آمریکا و کشور‌های غربی از سود مالی متناسب با آن  را از طریق صادرات انرژی به دست نمی‌آورد. اکنون بسته شدن تنگه هرمز این پیام را به جهان مخابره می‌کند اگر آن‌ها بخواهند ایران را از زنجیره صادرکنندگان انرژی در جهان حذف کنند، ایران می‌تواند از طریق بستن تنگه هرمز جهان را تحریم کند و بحران‌های اقتصادی  بزرگی را به دلیل کاهش عرضه انرژی ایجاد کند. در نتیجه در مورد تنگه هرمز باید گفت منطقی بود که مذاکره‌کنندگان ایرانی حتی با وجود فشار طرف‌های آمریکایی و میانجیگران حاضر به نرمش و مصالحه نشوند. باید در نظر داشت شاید اگر تنگه هرمز توسط نیروی‌های مسلح ایران بسته نشده بود همچنان آمریکا و رژیم اسرائیل به بمباران‌‌ها در ایران ادامه می‌دادند و هیچگاه برای مذاکره دست به دامان میانجگران نمی‌شدند.

میانجیگری پاکستان با ابتکار نواز شریف، نخست وزیر این کشور از نقاط عطف مذاکرات اسلام آباد بود. پاکستان از کشور‌های همسایه ایران است که روابط گرمی در سال‌های اخیر با جمهوری اسلامی ایران داشته است. از سوی دیگر نواز شریف روابط خوبی را با دونالد ترامپ برقرار کرده که می‌تواند او را به یک میانجیگر اثرگذار تبدیل کند. همچنین پاکستان یک کشور دارای سلاح هسته‌ای است و به مسائل فنی در حوزه هسته‌ای و غنی سازی اشراف کامل دارد. مجموع این ویژگی‌ها سبب می‌شود اسلام آباد شاید در غیاب کشور‌های اروپایی و کشور‌های عرب منطقه بتواند گره‌گشای اختلافات میان تهران و واشنگتن باشد.

با وجود تلاش‌ کشور‌هایی چون پاکستان، ترکیه و مصر به همراه فشار جامعه جهانی برای بازگشایی تنگه هرمز از طریق دیپلماسی، مذاکرات اسلام آباد بعد از ۲۴ ساعت گفتگو فشرده بدون توافق به پایان رسید. طولانی شدن زمان گفتگو‌ها احتمال می‌دهد طرف‌ها برای رسیدن به توافق برخلاف بیانیه‌های رسانه‌ای جدی‌تر باشند. رئیس جمهور آمریکا به دلیل اینکه نمی‌خواهد کماکان به شکست خود در جنگ با ایران اعتراف کند به دیکته کردن خواسته‌هایش نسبت به ایران ادامه می‌دهد. اما فشار‌ها بر او به دلیل عدم تردد نفت‌کش‌ها در تنگه هرمز بسیار بالا است و باید منتظر بود و دید او تا چه زمانی می‌خواهد چشم‌‌های خود را بر روی واقعیت‌های موجود در تنگه هرمز باز کند. ترامپ اگر بخواهد به توافق برسد باید حق غنی‌سازی اورانیوم برای ایران را به رسمیت بشناسد و نظارت نیروی‌های مسلح کشورمان بر تنگه هرمز را بپذیرد. بنابراین قبول این واقعیت‌ها برای او به دلیل فشار‌ها برای چرایی آغاز جنگ بالا خواهد بود که باید نسبت به آن پاسخگو باشد.