تراژدی مدرسه؛ تاریخ فراموش نخواهد کرد

ساعاتی پس از آغاز جنگ، تصاویر بمباران یک مدرسه در میناب در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. بر اثر این حمله، 175 نفر کشته شدند که بیشتر آن‌ها کودکان 7 تا 12 ساله بودند. در حالی که سخنگویان وزارت جنگ آمریکا و اسرائیل اعلام کردند از وجود مدرسه در محل هدف اطلاعی نداشته‌اند، بررسی نقشه‌های ماهواره‌ای ادعای نظامی بودن منطقه را رد می‌کند. شیوه بمباران این مدرسه همچنین پرسش‌هایی درباره دقت اطلاعات هدف‌گیری اسرائیل مطرح کرده و احتمال «عمدی بودن» حمله را پیش کشیده است.

متهم کردن ایران توسط ترامپ

بعد از روند انکار و اعلام عدم اطلاع از وجود این مدرسه در هدف، نوبت به متهم کردن طرف مقابل رسید. با مشخص شدن نوع بمب که طی بررسی‌ها «تاماهوک» اعلام شده بود، دونالد ترامپ در پاسخ به سوال خبرنگاران مبنی بر اینکه مدرسه «شجره طیبه میناب» مورد حمله موشک‌های تاماهوک قرار گرفته است، مدعی شد که ایران ظاهرا چنین موشک‌هایی دارد و کشورهای دیگر هم که این موشک‌ها را از آمریکا خریده‌اند، چنین سلاح‌هایی دارند.

روزنامه نیویورک تایمز با بررسی تصاویر ماهواره‌ای Planet Labs و ویدئوهای تأییدشده، نشان داد که موشک آمریکایی به طور عمدی به ساختمان مدرسه برخورد و آن را تخریب کرده است. تحلیلگران، الگوی این تخریب را با حملات ناشی از مهمات نقطه زن همخوان دانسته‌اند. این روزنامه همچنین ادعای دونالد ترامپ مبنی بر دخالت ایران را با اشاره به مختص ارتش آمریکا بودن موشک‌های تاماهاوک، رد کرد.

در گزارش این روزنامه آمده است: ایران موشک‌های تاماهوک ندارد. از سوی دیگر هر کشوری که آمریکا چنین موشک‌هایی را به آن فروخته باشد، باید قبل از انتقال آن‌ها به طرف ثالثی مانند ایران، از وزارت امور خارجه اجازه بگیرد. به گفته این روزنامه، غیر از آمریکا، فقط انگلیس و استرالیا چنین موشک‌هایی دارند، در حالی که ژاپن و هلند تازه قرار داد خریدشان را بسته‌اند، اما هنوز به این موشک‌ها دست پیدا نکرده‌اند. نیویورک تایمز افزود که حتی اگر ایران به نحوی بتواند چنین موشکی را به دست آورد، استفاده از آن برایش بسیار دشوار خواهد بود، زیرا برنامه‌ریزی مسیر و پرتاب موشک تاماهوک نیازمند تجهیزات تخصصی و سکوهای پرتاب سازگار است. در این راستا «چاک شومر» رهبر دموکرات‌های مجلس سنای آمریکا نیز سه شنبه 19 اسفن در سخنانی ادعای مضحک ترامپ درباره فاجعه مدرسه میناب ایران را رد کرد. رهبر دموکرات‌های مجلس سنای آمریکا در این خصوص گفت: ایران موشک‌‌های تاماهاوک ندارد، دونالد ترامپ! این ادعا فراتر از حماقت محض است. او هر چیزی که به ذهنش خطور می‌کند را می‌گوید، فارغ از این که حقیقت چیست. چاک شومر در این خصوص اضافه کرد: همه ما می‌دانیم که او دروغ می‌گوید. اما در مورد موضوعی به این مهمی، این واقعا تکان‌دهنده است. چطور ممکن است که ترامپ و نزدیکانش نتوانند ۱۲ساعت بدون تناقض در مورد این جنگ دوام بیاورند؟

«حمله تصادفی» توجیه جنایت جنگی

رویترز نیز با استناد به منابع گمنام گزارش داد استفاده نیروهای آمریکایی از اطلاعات هدف‌یابی قدیمی و منسوخ، منجر به فاجعه حمله به یک مدرسه دخترانه در ایران و کشته شدن ده‌ها کودک شده است. به‌نوشته رویترز، حمله به مدرسه میناب یکی از بدترین موارد تلفات غیرنظامیان در دهه‌های اخیر در جنگ‌های انجام‌شده به‌رهبری آمریکا به‌شمار می‌رود. در پی این فاجعه، طرف آمریکایی این حادثه را به استفاده از «داده‌های قدیمی» ارائه شده توسط آژانس اطلاعات دفاعی نسبت داد و ادعا کرد که مدرسه به اشتباه به عنوان یک هدف نظامی شناسایی شده است. با این حال، این توضیح به هیچ وجه قانع‌کننده نیست. ارتش ایالات متحده، به عنوان نیرویی نظامی که پیشرفته‌ترین توانمندی‌های اطلاعاتی جهان را در اختیار دارد، با ارتکاب چنین خطای اساسی در شناسایی هدف، احتمال وجود نقص‌های سیستماتیک جدی در سازوکارهای تحلیل اطلاعاتی خود را آشکار می‌کند. گزارش‌های سایر رسانه‌ها نیز نشان می‌دهد ارتش ایالات متحده در طول این عملیات به شدت به ابزارهای هوش مصنوعی برای غربالگری و شناسایی هدف متکی بوده، که به‌طور خاص نگران‌کننده است. در حالی که هوش مصنوعی می‌تواند کارایی حمله را افزایش دهد، وقتی الگوریتم‌ها بر اساس داده‌های ناقص یا قدیمی عمل می‌کنند، همین کارایی باعث تشدید خطاها می‌شود - در این مورد، به طور خودکار یک مدرسه را که باید به شدت محافظت می‌شد، به عنوان مختصات حمله تعیین می‌کند. این فاجعه هشداری روشن برای جهان است: اتکای بیش از حد در عملیات نظامی به تصمیم‌گیری‌های فناورانه، بدون محدودیت‌های اخلاقی کافی و نظارت نهایی انسانی، می‌تواند به پیامدهای فاجعه‌بار و جبران‌ناپذیر منجر شود.

مدرسه از محوطه نیروی دریایی سپاه کاملا جدا بوده است

از طرفی تحقیقات سازمان‌های بین‌المللی مانند دیدبان حقوق بشر تأکید می‌کند که مدرسه شجره طیبه با دیوار از محوطه ساختمان‌های نیروی دریایی سپاه کاملا جدا بوده و ورودی مستقلی به خیابان داشته است. این نهاد هیچ شواهدی نیافته که نشان دهد مدرسه برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار می‌گرفته و ادعاهای آمریکا در این زمینه نیز کاملا رد شده است.

موضع‌گیری آمریکا در پی کشتار فرشته‌های ایران

در مواجهه با تردید شدید جامعه بین‌المللی و اندوه عمیق خانواده‌های قربانیان، واکنش مقامات عالی‌رتبه آمریکایی که مملو از طفره رفتن، بی‌احترامی و انکار بوده است برای خانواده‌هایی که رنج سوگواری را تحمل می‌کنند، چنین لفاظی‌های بوروکراتیک چیزی کمتر از یک آسیب ثانویه نیست. نکته قابل توجه این است که انتقادات تندی نیز از درون خود ایالات متحده مطرح شده است. به عنوان مثال، تاکر کارلسون، مفسر برجسته آمریکا با عصبانیت اظهار داشت که کشوری که به سمت کودکان کشورهای دیگر موشک شلیک می‌کند، «ارزش جنگیدن ندارد».

این حادثه یادآوری تلخی است که نشان می‌دهد صرف‌نظر از پیشرفت‌های فناوری نظامی یا توجیهاتی که برای اقدامات نظامی مطرح می‌شود، زندگی و کرامت انسانی باید همواره در بالاترین اولویت قرار گیرد. جنگ عرصه‌ای بی‌قانون نیست و «ضرورت نظامی» هرگز نمی‌تواند بهانه‌ای برای نقض اصول بنیادین بشردوستانه باشد. این رویداد تلخ در وجدان جهانی به عنوان یک جنایت جنگی آمریکایی ثبت شد. چیزی که با وجود ادعای اولیه ایالات متحده مبنی اینکه هرگز اماکن غیرنظامی را هدف قرار نمی دهد، تصویر قانونی و اصولی بودن روش آمریکایی را شکست و زیر سوال برد. ماهیت هدف (کودکان و معلمان بی‌گناه یک مدرسه) باعث محکومیت گسترده بین‌المللی شد. سازمان ملل، یونسکو و سازمان‌های حقوق بشری مانند دیدبان حقوق بشر خواستار تحقیق و پاسخگویی شدند و این رویداد را نقض فاحش قوانین بین‌المللی خواندند. این فشار افکار عمومی، آمریکا را در موضع دفاعی و انفعالی قرار داد و حتی ترامپ را مجبور به تناقض‌گویی در این زمینه کرد. بنابراین پیامدهای راهبردی این حمله دقیقاً برخلاف منافع و خواست آمریکا -مبنی بر عدم قبول مسئولیت و به اهمیت دانستن موضوع با به حاشیه راندن آن- رقم خورد، به جای تضعیف، باعث تقویت انسجام داخلی ایران شد و با وجود توجیه اقدام نظامی، محکومیت بین‌المللی گسترده‌ای را برای واشنگتن به ارمغان آورد.

روزنامه صبح ساحل