«شو دراز»؛ پیوند آیین‌های ملی با سنت‌های بومی هرمزگان

شب یلدا؛ آیینی ملی در پهنه فرهنگ ایرانی

برگزاری آیین‌های ملی در بستر فرهنگ‌های بومی، یکی از شاخصه‌های ماندگاری سنت‌ها در ایران است. شب یلدا در استان هرمزگان نمونه‌ای از این پیوند فرهنگی است؛ شبی که در آن، رسوم مشترک ایرانی با آیین‌های محلی مردمان جنوب در هم می‌آمیزد. این آیین در کنار دیگر مناسبت‌های ملی همچون نوروز و چهارشنبه‌سوری، نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی و تقویت همبستگی اجتماعی دارد.

موسیقی و شادی؛ جلوه‌های یلدای بندری

شب یلدا در هرمزگان، علاوه بر دورهمی‌های خانوادگی، با جلوه‌هایی از موسیقی سنتی و شادی جمعی همراه است. مردم هرمزگان آخرین شب پاییز را فرصتی برای گردهمایی، صله‌رحم و زنده نگه‌داشتن سنت‌های کهن می‌دانند. در برخی مناطق، نواختن سازهای بومی و دهل، فضای این شب را آکنده از شور و نشاط می‌کند و خانواده‌ها تا پاسی از شب به پای‌کوبی و شادی می‌پردازند. این آیین‌ها بازتابی از روحیه جمع‌گرای مردمان خون‌گرم جنوب است.

خوراکی‌ها و تنقلات محلی در سفره یلدای هرمزگان

سفره یلدای هرمزگانی‌ها ترکیبی از تنقلات رایج و خوراکی‌های بومی است. در کنار آجیل‌هایی مانند پسته، بادام و فندق، خوراکی‌های محلی نیز جایگاه ویژه‌ای دارند. کسودنگ و گون (بنه) که در مناطق بشاگرد تهیه می‌شوند، کنجد برشته، نخود برشته، نخود و کشمش و همچنین کنگ یا خارک (خرمای نارس پخته‌شده) از جمله تنقلات محلی این شب به شمار می‌روند. علاوه بر این، خرما و ارده نیز از خوراکی‌های محبوب سفره یلدا هستند.

چیچیکا؛ روایت قصه‌های کهن در بلندترین شب سال

یکی از جلوه‌های فرهنگی شب یلدا در هرمزگان، قصه‌گویی بزرگان فامیل است که در گویش محلی به آن «چیچیکا» گفته می‌شود. در این شب، مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها به روایت داستان‌های افسانه‌ای و بومی می‌پردازند؛ قصه‌هایی که اغلب برگرفته از زندگی روزمره مردم، طبیعت و حیوانات منطقه است و به‌صورت سینه‌به‌سینه منتقل شده‌اند.همچنین خواندن اشعاری از حافظ و سعدی که در گذشته بخشی از آموزش‌های مکتب‌خانه‌ها بوده، از دیگر بخش‌های شب یلداست و فضایی سرشار از مهر، صمیمیت و احترام به بزرگان ایجاد می‌کند.

دعا، حنا و باورهای آیینی در شب یلدا

در کنار آیین‌های خوراکی و موسیقایی، برخی باورهای فرهنگی نیز در شب یلدای هرمزگان رواج دارد. دعای عاقبت‌به‌خیری بزرگان فامیل برای کوچک‌ترها از رسم‌های رایج این شب است. همچنین حنابستن دست و پا که نمادی از خوش‌یُمنی، برکت و جذب اتفاقات نیک تلقی می‌شود، در برخی مناطق استان همچنان اجرا می‌شود.

یلدا؛ میراث مشترک اقوام ایرانی

در کنار تفاوت‌های بومی، شب یلدا در سراسر ایران با آیین‌هایی مشترک شناخته می‌شود. دورهمی‌های خانوادگی، چیدن سفره یلدا، خوردن هندوانه و انار به‌عنوان نماد سلامتی و برکت، مصرف آجیل و خشکبار، فال حافظ، قصه‌خوانی و شاهنامه‌خوانی از جمله رسم‌هایی است که میان اقوام مختلف ایرانی رواج دارد. این آیین‌ها، با وجود تفاوت‌های منطقه‌ای، پیام مشترکی از همدلی، پیوند خانوادگی و پاسداشت فرهنگ ایرانی را منتقل می‌کنند.

شب یلدا در هرمزگان، همچون دیگر نقاط کشور، تلفیقی از سنت‌های ملی و آیین‌های بومی است؛ شبی که با وجود تغییر سبک زندگی، همچنان جایگاه خود را به‌عنوان نمادی از هویت فرهنگی، همبستگی اجتماعی و پیوند نسل‌ها در میان مردم این استان حفظ کرده است.

روزنامه صبح ساحل