نبرد با شعله‌ها در قلب هیرکانی؛ امید مشروط به مهار آتش در چالوس طی ۲۴ ساعت آینده

به گزارش صبح ساحل؛ جنگل‌های هیرکانی چالوس، بخشی ارزشمند از میراث جهانی یونسکو که به‌عنوان یکی از کهن‌ترین جنگل‌های جهان شناخته می‌شود، روزهاست درگیر آتش‌سوزی گسترده‌ای شده که نگرانی‌های زیست‌محیطی جدی را برانگیخته است. این آتش از ارتفاعات صعب‌العبور منطقه الیت شروع شد؛ جایی در ارتفاع ۳۵۰۰ متر که وضعیت توپوگرافی آن عملیات مهار را با چالش‌های کم‌سابقه روبه‌رو کرده است. این حریق اگرچه نسبت به روزهای نخست کنترل بیشتری یافته، اما همچنان فعال است و نیروها شبانه‌روز برای جلوگیری از گسترش آن تلاش می‌کنند.

سرهنگ مجید ذکریایی فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی، با اعلام اعزام بیش از ۱۶۰ نیروی کمکی از استان‌های گیلان و مازندران، تأکید کرد که نیروها به‌صورت پیاده و هلی‌برد به منطقه منتقل شده‌اند. به گفته او، از همان ساعات اولیه عملیات، هماهنگی‌ها برای اعزام بالگرد و تجهیزات انجام شد، اما به دلیل شرایط کوهستانی و محدودیت‌های پروازی در ارتفاعات، استفاده از هواپیمای آب‌پاش سنگین از ابتدا منتفی اعلام شد؛ تصمیمی که بنا بر اظهارات خلبانان، برای جلوگیری از بروز حادثه ضروری بوده است.

در روزهای ابتدایی وقوع حریق، بومی‌ها، روستاییان و فعالان محیط زیست بار دیگر در نقش همیشگی خود، به‌عنوان نخستین یاری‌دهندگان، در صحنه حاضر شدند و در کنار محیط‌بانان و نیروهای منابع طبیعی آتش‌بر ایجاد کردند و مانع گسترش شعله‌ها در بخش‌هایی از جنگل شدند. با این‌ حال، وزش‌های مقطعی باد بسیاری از نقاط مهارشده را دوباره شعله‌ور کرد و لاش‌برگ‌های خشک، به‌عنوان سوختی طبیعی، موجب جهش آتش به سمت مراتع و پوشش بالادست شد.

حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به ۱۰ روز فعالیت بی‌وقفه نیروها، شرایط منطقه را «کم‌سابقه و سخت» توصیف کرد. به گفته او، اگرچه وسعت آتش‌سوزی در روز چهارشنبه به کمتر از یک هکتار کاهش یافت و هفت هکتار دیگر نیز خاموش شده‌، اما به دلیل صخره‌ای بودن منطقه، دود غلیظ و وزش باد شدید، عملیات همچنان پیچیده باقی مانده است.

اهمیت زیست‌محیطی این منطقه، حساسیت عملیات را دوچندان کرده است. جنگل‌های الیت، زیستگاه گونه‌هایی همچون شوکا و مرال در پایین‌دست و کل و بز در ارتفاعات هستند. محیط‌بانان هشدار داده‌اند که ادامه حریق می‌تواند بخش‌هایی از زیستگاه‌های فصلی این گونه‌ها را آسیب‌پذیر کند.

حسن شمس، محیط‌بان حاضر در محل، تصویری تکان‌دهنده از شرایط ارائه می‌دهد: «شیب منطقه حدود ۸۰ درصد است. فقط از یک جبهه می‌توان وارد شد. گرمای آتش آنقدر زیاد بود که سنگ‌ها می‌ترکیدند و به پایین پرتاب می‌شدند. درختان از ریشه می‌سوختند و سقوط می‌کردند. اگر کسی سر بخورد، مستقیم به دره می‌رود.» به گفته او، نیروها شبانه در ارتفاعات با وجود سرمای شدید و بارش برف در ۴۰۰۰ متری، چادر زده‌اند و منتظر روشنایی صبح می‌مانند تا بتوانند دوباره وارد عملیات شوند. «برف بالا می‌نشست اما پایین‌تر آتش همچنان فعال بود.»

مدیریت بحران مازندران اعلام کرده است که با وجود کاهش گستره حریق، عملیات مهار به دلیل سرعت تغییر شرایط و ساختار صخره‌ای منطقه، باید با دقت ادامه یابد. وزش باد، مهم‌ترین عامل تهدید دوباره مهارشده‌هاست؛ بادی که به‌سرعت می‌تواند لاش‌برگ‌ها و سرشاخه‌های نیم‌سوخته را جابه‌جا و شعله‌ها را به نقطه‌ای جدید منتقل کند.

با وجود این شرایط، امیدها برای مهار کامل آتش در ۲۴ ساعت آینده افزایش یافته است. اما تحقق این پیش‌بینی تنها در صورتی ممکن است که باد شدت نگیرد. در غیر این‌صورت عملیات ممکن است برای روزهای دیگری نیز ادامه یابد.

اکنون نگاه‌ها به آسمان و شرایط جوی دوخته شده؛ چراکه سرنوشت جنگل‌های هیرکانی در این ساعات سرنوشت‌ساز، بیش از هر چیز، به آرامش باد وابسته است.