رویای قبولی با کارت بانکی!

«سارا»، دانشجوی سال دوم که مایل نبود نام واقعی‌اش منتشر شود، در گفتگو با خبرنگار ما از طریق پیام‌های خصوصی در یکی از گروه‌های دانشجویی گفت: «بعضی از دوستانم بدون شرکت در آزمون یا با نمره پایین‌تر جایگاه‌های خوبی پیدا کردند. واقعاً باورکردنی نیست، انگار همه چیز با پول خریدنی است.» او ادامه داد: «این وضعیت انگیزه ما را کم کرده و باعث شده اعتمادمان به عدالت آموزشی کاهش پیدا کند. خیلی‌ها احساس می‌کنند تلاش و شایستگی دیگر اهمیتی ندارد.» سارا می‌گوید که وقتی در گروه‌های دانشجویی آنلاین صحبت می‌شود، حرف‌های زیادی درباره رانت و خرید جایگاه رد و بدل می‌شود؛ اما بیشتر دانشجویان ترجیح می‌دهند سکوت کنند و تجربه واقعی‌شان را پنهان نگه دارند، چرا که صحبت علنی می‌تواند تبعات اجتماعی و دانشگاهی داشته باشد.

از سوی دیگر، یک مشاور مطرح کنکور در شیراز با تائید ضمنی این پدیده می‌گوید: «نمی‌دانم چرا این موضوع مدام انکار می‌شود؛ من تا الان به چشم ندیده‌ام، اما از گوشه و کنار صحبت‌های زیادی در این خصوص شنیده‌ام. درباره‌ی فردی که دو دو تا چهار تا بلد نبوده اما اکنون در دانشگاه «؟» پزشکی می‌خواند؛ کم نیست این روایت‌ها»

وی در پاسخ به این سوال‌ که آیا مشاورهای تحصیلی نیز از این قبیل وعده‌ها می‌دهند یا خیر، یا گفت: «بله، بسیار شنیده‌ام. بخصوص فروش صندلی. آن هم نه در پردیس و دانشگاه‌های آزاد؛ بلکه در دانشگاه‌های خوب دولتی. بسیار شنیده‌ام که برخی مشاوران مبالغ هنگفتی برای این موضوع طلب می‌کنند. اما اینکه کسی تا الان موفق شده باشد از این طریق به دانشگاه برسد یا خیر را واقعا من نمی‌دانم.»

پیامدهای روانی این روند نیز ملموس است. سارا می‌گوید: «گاهی فکر می‌کنم تلاش من بی‌فایده است و همه چیز به پول و رابطه بستگی دارد. این حس ناامیدی تجربه شیرین دانشجویی را برایم تلخ می‌کند.» امیر هم افزود: «وقتی می‌بینی دیگران بدون تلاش جایگاه می‌گیرند، رقابت سالم از بین می‌رود و حس می‌کنی همه چیز از قبل مشخص شده است.» شایعات در این خصوص آنقدر در فضای مجازی زیاد شده که تقریبا همه‌ی دانش‌آموزان و دانشجویان آن را شنیده‌اند. برخی روایت‌هایی از نزدیکانشان هم می‌کنند که معتقدند این موضوع واقعیت دارد.

گروه‌ها و کانال‌های تلگرامی بی‌شماری نیز ادعای فروش سوالات کنکور سراسری و یا فروش صندلی را دارند. یکی از این کانال‌ها که بیش از 8 هزار عضو دارد، ادعای فروش سوالات را در شب کنکور دارد. مدیر این کانال که نام کاربری «Anonymous» را دارد، درخواست ما برای دریافت تعرفه‌ها و شیوه کار را به ارسال فیلم با کارت ملی و موارد امنیتی منوط کرد.

این در حالی است که در سال‌های اخیر همواره بحث تقلب در کنکور و لو رفتن سوالات، با انکار و تکذیب مواجه بوده است. مثلا در سال 1400 که به شدت تب این شایعات داغ شد و حتی عده‌ای در این خصوص بازداشت شدند، باز هم سازمان سنجش قویاً این بحث را تکذیب کرد.

ورود مجلس به ماجرای فروش صندلی

احمد آریایی‌نژاد، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به طرح موضوعاتی در شبکه‌های اجتماعی مبنی بر فروش صندلی رشته‌های پزشکی، گفت: چند وقت پیش در برنامه‌ای از شبکه سلامت، موضوعی مطرح شد مبنی بر اینکه در فضای مجازی، به‌ویژه در برخی کانال‌های تلگرامی، اطلاعیه‌هایی منتشر می‌شود با این مضمون که: «در ازای پرداخت مبلغی کلان، قبولی در رشته پزشکی تضمین می‌شود.» و این موضوع شائبه‌ای از پدیده‌ای شبیه به فروش صندلی پزشکی را ایجاد کرده به این معنا که برخی افراد مدعی‌اند با پرداخت وجه، می‌توانند برای داوطلبان ورود به رشته پزشکی تضمین بگیرند.

البته این ادعا، چندان هم تازه نیست. در سال 99 ادعا شد کمیسیون اصل نود به موضوع خرید صندلی‌ها ورود کرده است. موضوعی که در نهایت، بدون آنکه گزارش خاصی ارائه شود، بایگانی و سرنوشت آن مشخص نشد.

حتی پای قوه قضائیه، سازمان بازرسی و نهادهای امنیتی مختلف تاکنون به فروش سوالات در کنکور باز شده است که هیچ‌یک در نهایت به طور مشخص و قطعی پاسخ این سوال را نداده‌اند که چه میزان از این شایعات واقعی است.

البته انکارپذیر نیست که حساسیت این موضوع، ایجاب می‌کند که برخی از این مسائل در سطح گزارش‌های اطلاعاتی باقی بمانند و منتشر نشوند.

اما در زمانی که شایعات و صحبت‌های گوشه و کنار به اوج خودش رسیده است، بنظر می‌رسد پرداختن به این موضوع و اطمینان خاطر از اینکه به صورت ساختاری این فاجعه رخ نمی‌دهد، ضروری است.