سقط قانونی جنین در حقوق ایران

یکی از این موارد ممنوعیت سقط جنین می‌باشد که قانون‌گذاران با اعمال محدودیت‌های بالا و مجازات‌های سنگین برای پزشکان و افرادی که به طور غیرمجاز اقدام به سقط جنین می‌کنند، درصدد جلوگیری از آن می‌باشند. اما باید این نکته را هم در نظر داشت که اگر بارداری به صورت ناخواسته و یا مضرر به وضعیت جانی و جسمی مادر و یا خود جنین باشد، آیا دریچه‌ای قانونی جهت بهبود وضعیت وجود ندارد؟طبیعتا قانون باید از تمام اشخاص محافظت کرده و گستره عدالت را در جامعه پهن نماید و بی‌شک قانونی که ناعادلانه باشد هیچ شرافتی در خود نخواهد داشت.

حقوق ایران که با توجه به اصل ۴ قانون اساسی، برگرفته از موازین الهی و شرع مقدس اسلام است، اصل را بر ممنوعیت سقط جنین گذاشته و علاوه بر ممنوعیت، مجازات حبس، جزای نقدی، دیه و ابطال پروانه پزشکی را برای اشخاصی که چنین اعمالی را انجام می‌دهند در نظر گرفته است؛ لکن حقوق ایران با درنظر گرفتن شرایط جسمی مادر، جنین و …در مواردی بسیار استثنایی، شرایط خاصی را جهت سقط جنین به صورت قانونی را صرفا از مجرای قانونی به شرح زیر در نظر گرفته است.

شرایط سقط جنین چیست؟

مطابق ماده ۵۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 10/08/1400 مادر در مواردی که احتمال بدهد یکی از شرایط زیر محقق می‌شود، درخواست سقط جنین خود را ارایه می‌کند؛ این شرایط عبارت‌اند از:

الف)در صورتی که جان مادر به شکل جدی در خطر باشد و راه نجات مادر منحصر به سقط جنین بوده و سن جنین کمتر از ۴ ماه باشد و نشانه‌ها و امارات ولوج روح در جنین نباشد.

ب)در مواردی که اگر جنین سقط نشود مادر و جنین هر دو فوت می‌کنند و راه نجات مادر منحصر در اسقاط جنین است.

ج)چنانچه پس از اخذ اظهارات پدر،تمام شرایط زیر احراز شود: رضایت مادر-وجود مشقت شدید غیرقابل تحمل برای مادر-وجود قطعی ناهنجاری‌های جنینی غیرقابل درمان-در مواردی که وضعیت شدید مربوط به بیماری یا نقص در جنین باشد هیچ راه درمانی برای آن وجود نداشته باشد-کمتر از ۴ ماه بودن سن جنین.

درخواست سقط جنین چگونه و به کدام نهاد باید تقدیم شود؟

بر اساس ماده فوق، مادر باید به اداره کل پزشکی قانونی مرکز استان محل سکونت خود مراجعه و با ارائه مدارک و مستندات خواسته شده، درخواست خود را مبنی بر سقط جنین به آن مرکز تقدیم نماید. این مرکز فورا باید درخواست ثبت شده را به کمیسیون سقط قانونی ارائه کند. این کمیسیون متشکل از یک قاضی ویژه، یک پزشک متخصص متعهد و یک متخصص پزشک قانونی مستخدم اداره پزشکی قانونی بوده که ظرف یک هفته از تاریخ تقدیم درخواست تشکیل می‌گردد.

صدور رای سقط جنین چگونه است؟

پس از ثبت درخواست سقط جنین و تشکیل جلسه توسط اعضای کمیسیون سقط قانونی، قاضی ویژه با درنظر گرفتن ((اصل عدم جواز سقط در موارد تردید)) و شرایط انحصاری و مقرر در ماده ۵۶، مبادرت به صدور رای می‌نماید که این رای به مدت ۱۵ روز اعتبار دارد. همچنین در صورتی که رای به رد درخواست مادر داده شود،طبق تجویز تبصره ۱ ماده ۵۶، ایشان می‌تواند ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ رای، اعتراض خود را ثبت کرده که این اعتراض در شعبه اختصاصی دادگاه تجدیدنظر استان رسیدگی و ظرف یک هفته تصمیم‌گیری می‌‌شود.

چنانچه رای به سقط قانونی جنین داده شود، مادر با اخذ معرفی‌نامه از اداره پزشکی قانونی، به بیمارستان مراجعه کرده و بیمارستان با احراز عدم ولوج روح در جنین، مکلف به اجرای رای صادره می‌باشد.

آیا داروهای سقط جنین در داروخانه‌ها یافت می‌شود؟

باید گفت خیر. طبق ماده ۵۸ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، توزیع داروهای سقط جنین فقط در مراکز درمانی بیمارستانی دارای مجوز از وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی صرفا در داروخانه‌های آن‌ها مجاز بوده و هرگونه خرید و فروش و پخش داروهای مذکور،خارج از سامانه ردیابی و رهگیری فراورده‌های دارویی وزارت بهداشت و حتی حمل این داروها بدون نسخه پزشک جرم بوده و دارای مجازات‌های تعزیری درجه ۳ الی ۶ می باشد.

پزشکان و مامایان و داروفروشانی که به صورت غیرقانونی اقدام به سقط جنین می‌نمایند چه مجازاتی دارند؟

مطابق تبصره ۴ ماده ۵۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده، چنانچه اشخاص فوق مبادرت به سقط جنین و یا حتی فراهم نمودن وسایل سقط جنین نمایند، علاوه بر ابطال پروانه پزشکی و دارویی و پرداخت دیه، به حبس از ۲ تا ۵ سال حبس تعزیری درجه ۵ محکوم خواهند شد.

آیا اگر جنین توسط مادر سقط شود، برای مادر نیز مجازات وجود دارد؟

خیر. سقط جنین توسط خود مادر حتی اگر به صورت عمد صورت پذیرد فاقد هرگونه مجازات بوده و صرفا بر مبنای ماده ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی دارای دیه بوده و چنانچه تشخیص داده شود که سقط جنین جهت حفظ جان مادر بوده، پرداخت دیه نیز متنفی می‌گردد.

روزنامه صبح ساحل