نقش کلیدی روابط‌عمومی در نهادینه‌سازی رفتارهای محیط ‌زیستی

از اطلاع‌رسانی تا روایت‌سازی

برا نهادینه کردن رفتارهای زیست‌محیطی، روابط‌عمومی باید فراتر از انتشار خبر و نصب پوستر برود. مأموریت جدید آن، «ساختن احساس، ایجاد باور و برانگیختن کُنش» است. در هرمزگان با آن فرهنگ غنی، پیام محیط‌زیستی اگر با زبان بومی و عطر «تعلق محلی» عجین نباشد، ناشنیده می‌ماند. هر پیام سبز، تا زمانی که به یک «داستان محلی» تبدیل نشود، در اذهان عمومی جای نمی‌گیرد. برای مثال؛ عبارت «تفکیک زباله از مبدا» با این روایت: «دانش‌آموزی در بندرلنگه، با جمع‌آوری کاغذهای باطله، کتابخانه‌ای کوچک برای مدرسه‌اش ساخت». پیام مؤثر، از دل مردم برمی‌خیزد و به جان آنان می‌نشیند. بنابراین، روابط‌عمومی باید «روایت‌گر مردم» باشد، نه صرفاً «سخنگوی سازمان».

پویش‌های ماندگار؛ فراتر از شور موقت

کمپین‌های محیط‌زیستی اغلب پرشور آغاز می‌شوند و آرام می‌میرند؛ دلیل این چرخه ناکام، نادیده گرفتن دو رکن اساسی «تداوم» و «بازخورد» در طراحی آن‌هاست. برای تبدیل رفتار سبز به یک عادت پایدار در هرمزگان، روابط‌عمومی‌ها باید سه گام اساسی بردارند: نخست، با جایگزین کردن پاداش‌های فرهنگی مانند بُن کتاب، تخفیف در اماکن فرهنگی یا هدایای آموزشی به جای صرفا شعارهای کلیشه‌ای، انگیزه ملموسی برای مشارکت مردم ایجاد کنند. دوم، با ایجاد ائتلاف‌های ارتباطی پایدار با مدارس، مساجد، سمن‌ها و برخی نهادهای محلی، پیام را از سطح رسانه‌ها به لایه‌های عمقی جامعه منتقل نمایند و سوم، با تغییر نقش رسانه‌ها از ابزار اطلاع‌رسانی مقطعی به بستری برای گفت‌وگوی مستمر، فضایی زنده و پویا برای تبادل نظر و همراهی بلندمدت فراهم آورند. در واقع، هر پویش موفق باید بتواند مسیر خود را از «یک هفته تبلیغات» به «یک سال همراهی و تغییر رفتار» امتداد دهد.

صلاحیت درونی؛ شرط اعتبار پیام بیرونی

اعتبار هر پیام سبزی، از درون سازمان آغاز می‌شود. تا زمانی که وجدان زیست‌محیطی درون سازمان‌ها بیدار نشود، پیام بیرونی اثر چندانی نخواهد داشت. روابط‌عمومی موظف است نخست در سازمان متبوعش، فرهنگ سبز را نهادینه کند: کاهش مصرف کاغذ، تفکیک پسماند، برگزاری کارگاه‌های آموزشی و طراحی رویدادهای کم‌مصرف و دوستدار محیط زیست. این اقدامات به ظاهر کوچک، سرمایه و اعتبار بزرگ برای گفت‌وگو با جامعه است.

شبکه روابط‌عمومی‌های سبز؛ هم‌صدایی برای هرمزگان

هیچ نهادی به تنهایی قادر به ساختن یک فرهنگ فراگیر نیست. راه حل، تشکیل «شبکه روابط‌عمومی‌های سبز هرمزگان» متشکل از روابط‌عمومی‌های سازمان‌ها، صنایع، شهرداری‌ها، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها و استارتاپ‌هاست. این شبکه می‌تواند پویش‌های مشترک طراحی کند، پیام‌های هماهنگ و بومی در سطح استان منتشر کند و الگوهای موفق محلی را به اشتراک بگذارد. تصور کنید وقتی پویش «تفکیک از مبدأ» در بندرعباس با همان زبان و حال و هوای محلی، همزمان در قشم، میناب و رودان نیز طنین‌انداز شود.

ترجمه پیام به تجربه در عصر اتصال

برای نسل جوان که در فضای مجازی نفس می‌کشد، پیام محیط‌زیستی باید «قابل تجربه» باشد. روابط‌عمومی‌ها می‌توانند با بهره‌گیری از فناوری، این تجربه را خلق کنند؛ به عنوان مثال: راه‌اندازی چالش‌های شبکه‌های اجتماعی (مانند #هرمزگان_سبز)، تولید ویدیوهای کوتاه روایت‌محور از زندگی روزمره مردم و خانواده‌ها، و همکاری با اینفلوئنسرهای بومی برای بازگویی داستان‌های واقعی. نسل جدید نمی‌خواهد بشنود، بلکه می‌خواهد «اثر» خود را ببیند. اگر روابط‌عمومی بتواند این اثر را به او نشان دهد، پیروز میدان است.

از گفت‌وگو تا کنش

امروز، روابط‌عمومی‌های هرمزگان بیش از هر زمان دیگری می‌توانند «سازندگان تغییر» باشند. آنان پلی میان سیاست‌های کلان محیط‌زیستی و مردم هستند؛ مترجمانی که مفاهیم خشک اداری را به زبانی انسانی و محلی برگردانده و از دل کمپین‌های گذرا، رفتارهایی ماندگار می‌سازند. فرهنگ «تفکیک از مبدأ» صرفا با بخشنامه شکل نمی‌گیرد، بلکه با «گفت‌وگو»، «احساس» و «استمرار» ساخته می‌شود. روابط‌عمومی‌ها، همان راویان خستگی‌ناپذیر این گفت‌وگو هستند؛ راویان زمینی که اگر امروز مراقبش نباشیم، فردا صدایی برای روایت نخواهد داشت.

https://jamosh.ir/public-relations-environmental-behavior/