اختلاف طبقاتی عامل انزوای برخی دانش‌آموزان در مدارس

کودکی که بدون وسایل لوکس در جمع دوستانه حاضر شود، ممکن است هدف نگاه‌های تمسخرآمیز یا بی‌اعتنایی هم‌کلاسی‌هایش قرار گیرد. گاهی حتی در گروه‌های دوستی، او را به جمع خود راه نمی‌دهند، فقط به دلیل اینکه خانواده‌اش توان مالی کمتری دارد. این نوع رفتارها، به‌ویژه در سنین حساس نوجوانی، احساس بی‌ارزشی و شرم اجتماعی را در فرد تقویت می‌کند و او را از تعامل سالم با دیگران بازمی‌دارد. طرد شدن از سوی همسالان، ضربه‌ای روانی است که اعتمادبه‌نفس دانش‌آموز را به شدت کاهش می‌دهد. فردی که احساس می‌کند پذیرفته نمی‌شود، کم‌کم از حضور در جمع‌های کلاسی یا فعالیت‌های گروهی فاصله می‌گیرد و حتی ممکن است کمتر در کلاس درس مشارکت کند، از پاسخ دادن به سؤالات معلم خودداری کند یا غیبت‌های پیاپی داشته باشد. در نتیجه، راندمان تحصیلی او افت می‌کند و استعدادش زیر سایه‌ی اضطراب و ترس از قضاوت پنهان می‌ماند.از سوی دیگر، طرد اجتماعی در مدرسه می‌تواند آغازگر چرخه‌ای از انزوا و پرخاشگری باشد. برخی از این دانش‌آموزان برای دفاع از خود، رفتارهای تهاجمی یا بی‌تفاوتی نسبت به درس از خود نشان می‌دهند. گروهی دیگر در سکوت فرو می‌روند و دچار افسردگی یا احساس بی‌هویتی می‌شوند.

در هر دو حالت، آسیب روحی ناشی از این طردشدگی می‌تواند آثار بلندمدتی بر شخصیت و آینده‌ی فرد برجای بگذارد. واقعیت این است که کودکان بازتابی از رفتار و باورهای جامعه‌اند. وقتی در جامعه، معیار ارزش‌گذاری افراد بر پایه‌ی ثروت و ظاهر باشد، این نگرش به فضای مدرسه نیز راه پیدا می‌کند. کودکان و نوجوانان، بدون آگاهی از پیامدهای کارشان، تفاوت طبقاتی را به ابزاری برای قضاوت تبدیل می‌کنند. در این میان مدرسه و خانواده، هر دو نقش مهمی در اصلاح این روند دارند. معلمان باید با دقت بیشتری روابط بین دانش‌آموزان را زیر نظر بگیرند و با آموزش همدلی، تفاوت‌پذیری و احترام متقابل، از شکل‌گیری تبعیض‌های پنهان در کلاس جلوگیری کنند. والدین نیز لازم است فرزندان خود را نسبت به ارزش انسان‌ها، نه بر اساس ثروت بلکه بر پایه‌ی اخلاق، مهارت و انسانیت، آگاه کنند.

پذیرش اجتماعی، یکی از نیازهای اساسی دوران رشد است. اگر این نیاز در محیط مدرسه تأمین نشود، آسیب‌های آن در بزرگسالی نیز ادامه خواهد یافت. جامعه‌ای که در آن کودکان از همان سال‌های نخست به‌دلیل طبقه‌ی اجتماعی طرد می‌شوند، در واقع نسلی را از حس تعلق، برابری و دوستی محروم می‌کند.باید بدانیم مدرسه زمانی به مأمن رشد تبدیل می‌شود که هیچ کودکی احساس نکند به‌خاطر فقر، از دایره‌ی دوستی و انسانیت بیرون گذاشته شده است.

روزنامه صبح ساحل