مصالح استاندارد؛ خط اول ایمنی ساختمان

به قلم مهندس مسعود مصفا رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان هرمزگان

قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و مقررات ملی ساختمان صراحت دارد که همه فعالان حوزه ساخت‌وساز موظف‌اند از مصالح دارای نشان استاندارد ملی ایران استفاده کنند. این موضوع فقط یک توصیه نیست، بلکه حق مسلم شهروندان است که در خانه‌ای ایمن و پایدار زندگی کنند. بر اساس اعلام سازمان ملی استاندارد، امروزه در حدود یکصد قلم از مصالح پرمصرف ساختمانی مشمول استاندارد اجباری هستند؛ از میلگرد، سیمان و شن و ماسه گرفته تا تیرچه‌های بتنی و بلوک‌های سقفی یونولیت.

در سال‌های گذشته، حوادثی همچون ریزش سقف یا ترک‌های عمیق در ساختمان‌های نوساز نشان داده است که استفاده از مصالح غیراستاندارد می‌تواند به فجایعی جبران‌ناپذیر منجر شود. یکی از نقاط حساس در ساختمان‌ها سقف‌ها هستند. هر شهروندی باید بداند که تیرچه بتنی و بلوک یونولیت سقفی تنها زمانی قابل‌اعتمادند که در کارخانه‌های دارای مجوز و نشان استاندارد تولید شده باشند. تولیدات کارگاهی یا محصولات بدون شناسه استاندارد، خطر فروریزش سقف در زمان بهره‌برداری یا در زلزله را به‌شدت افزایش می‌دهند.

از سوی دیگر، آزمایشگاه‌های فنی و مکانیک خاک و بتن نیز بخشی از این زنجیره ایمنی هستند. این مراکز با تجهیزات پیشرفته کیفیت بتن، میلگرد، سیمان و دیگر مصالح را بررسی می‌کنند و گزارش آن‌ها ملاک مهمی برای اطمینان از سلامت پروژه است. نظارت دقیق بر کار این آزمایشگاه‌ها و توجه مجری و مالک به نتایج آن، نقش مهمی در پیشگیری از بروز حادثه دارد.

وظیفه سازندگان و مالکان نیز تنها به خرید ارزان محدود نمی‌شود. آنان باید درک کنند که انتخاب مصالح غیراستاندارد به‌ظاهر ممکن است هزینه ساخت را کاهش دهد، اما در واقع سرمایه سال‌ها زندگی خانوادگی را در معرض خطر قرار می‌دهد. از سوی دیگر، شهروندان به‌عنوان بهره‌برداران اصلی ساختمان، حق دارند از سازندگان بخواهند که تمامی مصالح مورد استفاده دارای برچسب استاندارد و تأییدیه‌های آزمایشگاهی باشد. این مطالبه‌گری مردمی، بهترین ضمانت برای گسترش فرهنگ ایمنی در جامعه است.

مصالح ساختمانی همانند استخوان‌های بدن یک ساختمان هستند. بدنی که استخوان‌های آن ضعیف باشد، حتی اگر چهره‌ای زیبا داشته باشد، توان ایستادگی نخواهد داشت. ساختمانی که از مصالح بی‌کیفیت ساخته شده باشد نیز همین سرنوشت را خواهد داشت؛ ظاهری پرزرق‌وبرق اما درونی سست و شکننده.

در پایان یادآور می‌شوم که سازمان نظام مهندسی ساختمان هرمزگان در راستای رسالت اجتماعی خود و با هدف دفاع از حقوق شهروندان، بر رعایت مقررات ملی ساختمان و استفاده از مصالح استاندارد نظارت دارد و وظیفه خود می‌داند همواره در کنار مردم برای ساخت خانه‌هایی ایمن و پایدار حضور داشته باشد.