فرصتی برای بندرعباس و جزایر خلیج فارس

چالش‌های خاص بندرعباس و جزایر

بندرعباس و جزایر خلیج فارس با چالش‌های منحصربه‌فردی در حوزه مدیریت پسماند دست و پنجه نرم می‌کنند. حجم گسترده زباله‌های پلاستیکی دریایی نه تنها حیات آبزیان را تهدید می‌کند، بلکه اساس اقتصاد ماهیگیری منطقه را نیز با مخاطره مواجه ساخته است. این چالش در ایام پیک گردشگری به اوج خود می‌رسد؛ زمانی که ورود انبوه گردشگران به جزایری مانند قشم، کیش و هرمز، منجر به افزایش چشمگیر تولید زباله می‌شود. از سوی دیگر، محدودیت فیزیکی زمین در جزایر، امکان توسعه محل‌های دفن زباله را عملاً غیرممکن ساخته و این مسئله در کنار نبود زیرساخت‌های کافی برای تفکیک و بازیافت زباله در مقیاس کلان، یک بحران چندبعدی را برای این مناطق به وجود آورده است.

نوآوری اجتماعی به‌عنوان راه‌حل

راه‌حل پایدار برای معضل پسماند در بندرعباس و جزایر خلیج فارس، نه در فناوری‌های پرهزینه، بلکه در سرمایه‌گذاری بر نوآوری اجتماعی و مشارکت مردمی نهفته است. این راهکار شامل اجرای پویش‌های محلی مانند «ساحل پاک» با همکاری مدارس و گردشگران، توسعه استارتاپ‌های بازیافت با اپلیکیشن‌های جمع‌آوری زباله، استقرار کیوسک‌های هوشمند تشویقی در اسکله‌ها، تشکیل تعاونی‌های محلی برای اشتغالزایی زنان و صیادان و اجرای برنامه‌های آموزشی برای فرهنگ‌سازی کاهش پسماند به‌ویژه در جزایر کم‌ظرفیت مانند هرمز است.

اثرات مثبت راهکارهای نوآورانه مدیریت پسماند بر جامعه و اقتصاد محلی

اجرای موفقیت‌آمیز راهکارهای نوآورانه در مدیریت پسماند، علاوه بر حفظ محیط زیست، می‌تواند تحولی شگرف در جامعه و اقتصاد محلی ایجاد کند. این اقدامات از یکسو با ایجاد «اشتغال سبز» برای جوانان منطقه، به پویایی بازار کار کمک می‌کند و از سوی دیگر با حفاظت از دو رکن اصلی اقتصاد منطقه یعنی «صید و گردشگری»، پایه‌های اقتصادی بندرعباس و جزایر را تقویت می‌نماید. همچنین با کاهش چشمگیر هزینه‌های مدیریت پسماند برای شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، منابع مالی بیشتری به خدمات دیگر اختصاص خواهد یافت. در نهایت، ارتقای وجهه این مناطق به عنوان «مقصدی پایدار و مسئولیت‌پذیر» در گردشگری، نه تنها باعث جذب گردشگران علاقمند به طبیعت می‌شود، بلکه الگویی درخشان برای سایر مناطق ساحلی کشور خواهد بود.

نمونه‌های الهام‌بخش

خوشبختانه نمونه‌های الهام‌بخش داخلی و بین‌المللی، مسیر روشنی پیش روی ما قرار داده‌اند. در داخل کشور، جزیره کیش با اجرای برنامه‌های مشارکتی جمع‌آوری پسماند خشک از طریق مدارس و جزیره قشم با کمپین‌های پاکسازی ساحل توسط NGOهای محلی و مشارکت چشمگیر مردم، گام‌های عملی امیدوارکننده‌ای برداشته‌اند. این تجربیات موفق، زمانی معنای کامل‌تری پیدا می‌کنند که به تجربه جهانی «جزیره بدون پلاستیک» در اندونزی نظر بیفکنیم؛ جایی که اثبات شد با تکیه بر نوآوری اجتماعی و عزم جمعی، می‌توان حتی کوچک‌ترین جزایر را به الگوهای بزرگی در مدیریت پایدار پسماند تبدیل کرد. این نمونه‌ها به خوبی نشان می‌دهند که تحقق این آرمان برای بندرعباس و جزایر خلیج فارس نه تنها ممکن، بلکه کاملاً دست‌یافتنی است.

آینده‌ای سبز برای بندرعباس و جزایر

اگر نوآوری اجتماعی به‌طور جدی در بندرعباس و جزایر پیاده شود، این مناطق می‌توانند نه‌تنها از بحران زباله عبور کنند، بلکه به قطب اقتصاد چرخشی ایران بدل شوند. جزایری که امروز با تهدید پسماند دست و پنجه نرم می‌کنند، می‌توانند در آینده به نماد زندگی پایدار، گردشگری سبز و اقتصاد محلی پویا تبدیل شوند.

https://jamosh.ir/social-innovation2/