آینده‌نگاری دلار

از آنجایی که ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ آخرین تاریخی که اروپا می‌تواند از این امکان استفاده کند؛ موضوع قدری جدی‌تر به نظر می‌رسد چراکه پس از این تاریخ در صورت استفاده نکردن اروپایی‌ها از این گزینه، تحریم‌های سازمان ملل به طور دائم منقضی خواهد شد. به نظر می‌رسد؛ بازگشت تحریم‌ها توسط اروپا، کمتر شبیه راهی برای احیای همکاری است و بیشتر شبیه تشدید تنشی است که برای وادار کردن ایران به دادن امتیازات کوتاه‌مدت طراحی شده است. این کار به جای بازگرداندن اعتماد، خطر گرفتار کردن هر دو طرف را در چرخه‌ای از فشار و تلافی به همراه دارد.

گفتنی است؛ قابلیت اجرای بازگشت تحریم‌ها در هاله‌ای از ابهام است چراکه روسیه و چین با حمایت از ایران، اعمال مجدد یکجانبه تحریم‌ها را رد خواهند کرد. این امر باعث اختلال در اجرای تحریم‌ها می‌شود و باعث می‌شود تحریم‌ها به طور ناهماهنگ در سراسر سیستم بین‌المللی اعمال شوند. این امر نه تنها برجام، بلکه اعتبار خود شورای امنیت سازمان ملل را نیز تضعیف خواهد

کرد.

اروپا اصرار دارد که اگر امکان استفاده از اسنپ بک همچنان پس از 18 اکتبر ۲۰۲۵ وجود داشته باشد؛ تلاش خواهد کرد تا ایران همکاری با بازرسان را از سر بگیرد و دوباره با واشنگتن وارد مذاکره شود. اما از آنجا که این پیشنهاد به تهدید بازگشت تحریم‌ها گره خورده است؛ دیپلماسی در یک اولتیماتوم ۳۰ روزه خلاصه می‌شود. سه کشور اروپایی عملاً خواستار امتیازات فوری هستند: دسترسی نامحدود آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به سایت‌های آسیب‌دیده در حملات اخیر، گزارش کامل ذخایر اورانیوم غنی‌شده تا نزدیک به ۶۰ درصد و از سرگیری مذاکرات ایران و آمریکا. چنانچه سه کشور اروپایی نتوانند به توافق برسند و به تهدید خود عمل کنند؛ همان‌طور که بیان شد اجرای تحریم‌ها تحت حمایت روسیه و چین در هاله‌ای از ابهام خواهد بود و هیچ تضمینی وجود ندارد که تهران، به سمت خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و پاسخ کوبنده پیش نرود.

راه پیش روی ایران چیست؟

ایران تاکنون در برابر تنش‌های اروپا با خویشتن‌داری رفتار کرده و از جانبداری در درگیری‌های اروپا اجتناب کرده است. اما اگر اروپا به تقابل حداکثری با ایران ادامه دهد و منافع تهران را تهدید کند ایران نیز ساکت نخواهد نشست. لازم به یادآوری است که ایران در حالی که در میز مذاکره بود؛ بمباران شد و طبق برخی گزارش‌ها، دستیابی به توافق تقریباً در دسترس بود. اما متاسفانه غربی‌ها دسترسی به توافق را با اخلال مواجه کردند. این در حالی است که گروسی اظهار داشته است که از زمان حمله آمریکا، هیچ مدرکی مبنی بر انتقال اورانیوم قابل استفاده برای ساخت بمب از سایت اصفهان وجود ندارد.

اما در شرایط کنونی، ایران می‌تواند رقیق‌سازی یا تبدیل اورانیوم ۶۰ درصد به 20 درصد را متوقف کرده و ذخیره‌سازی اورانیوم با غنای بالا را در اولویت قرار دهد و از سویی دیگر با ایجاد تنش در روابط خود با اروپا، آن‌ها را به پرداخت هزینه‌های سنگین وادار کند. چرا که این اقدام نه‌تنها به پایان نقش اروپا در موضوع هسته‌ای ایران منجر خواهد شد؛ بلکه می‌تواند به تاریک‌ترین نقطه در تاریخ روابط ایران و اروپا تبدیل شود. ایران همچنین می‌تواند از ذخایر گسترده اورانیوم غنی‌شده خود برای کاربردهای نظامی غیرممنوع استفاده کند.کاربردهایی که غرب و آژانس به‌خوبی از آن‌ها آگاه هستند. محدود کردن نظارت‌های بی‌رویه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به‌ویژه در چارچوب اقدامات غیرپروتکلی، نیز یکی دیگر از ابزارهای ایران برای پاسخ به تهدیدات است.

پیش‌بینی اقتصادی اتاق بازرگانی پس از فعال شدن اسنپ‌‌‌بک

اتاق بازرگانی در گزارشی هشدار داده است که شکست مذاکرات می‌تواند ترکیبی از تحریم‌های شورای امنیت و فشارهای ثانویه آمریکا را بر اقتصاد ایران تحمیل کند و کشور را با چالش‌های جدی مواجه سازد. در خصوص درآمدهای نفتی که اثرگذارترین عامل در اقتصاد کشور است؛ در این گزارش آمده است که بر اساس سناریوی خوشبینانه، درآمد نفتی ایران ۳۸ میلیارد دلار، در سناریو محتمل ۲۸ میلیارد دلار و در نهایت در سناریو بدبینانه ۱۸ میلیارد دلار پیش بینی شده است.

سناریوی اول تاثیر مکانیسم ماشه بر اقتصاد ایران

در سناریوی خوش‌بینانه، با وجود بازگشت تحریم‌ها، اقتصاد ایران بهترین عملکرد ممکن را خواهد داشت. در این حالت، نرخ ارز به ۱۱۵ هزار تومان، تورم به ۶۰ درصد و رشد اقتصادی به ۱.۵ درصد مثبت می‌رسد. هرچند نرخ بیکاری به ۱۰.۵ درصد افزایش می‌یابد، اما ارزش بازار بورس تا ۱۲۰ میلیارد دلار رشد خواهد کرد.

سناریوی دوم تاثیر مکانیسم ماشه بر اقتصاد ایران

اما در سناریوی محتمل که بیشترین شانس وقوع را دارد؛ اقتصاد وارد یک دوره رکود تورمی می‌شود. دلار به ۱۳۵ هزار تومان جهش کرده، تورم تا ۷۵ درصد اوج می‌گیرد و رشد اقتصادی به منفی یک درصد کاهش می‌یابد. در این شرایط، بیکاری به ۱۲ درصد رسیده و ارزش بازار بورس به ۹۰ میلیارد دلار تنزل پیدا می‌کند.

سناریوی سوم تاثیر مکانیسم ماشه بر اقتصاد ایران

نگران‌کننده‌ترین چشم‌انداز در سناریوی بدبینانه ترسیم شده است. در این حالت، اقتصاد ایران با یک بحران عمیق مواجه خواهد شد. قیمت دلار به ۱۶۵ هزار تومان، تورم به بیش از ۹۰ درصد و نرخ بیکاری به ۱۴ درصد خواهد رسید. رشد اقتصادی نیز با سقوط به منفی سه درصد، رکود را عمیق‌تر خواهد کرد و ارزش بازار بورس تا ۶۵ میلیارد دلار افت می‌کند. به باور کارشناسان اتاق بازرگانی، عواملی چون کاهش ذخایر ارزی، محدودیت در فروش نفت، تشدید انتظارات تورمی و ریسک‌های ژئوپلیتیک، دلایل اصلی این جهش ارزی پیش‌بینی‌شده هستند.

علاوه بر این، تشدید تحریم‌ها با مختل کردن زنجیره تأمین و توقف پروژه‌ها، به رکود تولید و افزایش بیکاری دامن خواهد زد. این گزارش، هشداری جدی برای سیاست‌گذاران و فعالان اقتصادی است تا با درک پیامدهای هر سناریو، برای آینده اقتصاد ایران تدابیر لازم را اتخاذ کنند. با این وجود باید تاکید کرد که پیش‌بینی قیمت‌های عجیب و غریب برای دلار که در این گزارش آمده است؛ می‌تواند به عاملی برای تشدید التهاب در بازارها تبدیل ‌شود لذا باید در نظر داشت که به صرف تحلیل فوق، نباید تصمیمی مبنی بر خرید و فروش در بازار ارز یا سایر بازارها گرفت.

روزنامه صبح ساحل