رویش قارچ‌گونه سرعت‌گیرها

سرعت‌گیرها و مصرف سوخت

مالیات پنهان و خاموش هر توقف و شتاب‌گیری دوباره برابر است با اتلاف انرژی. آنچه برای یک خودرو شاید تنها چند صد سی‌سی بنزین بیشتر باشد، در مقیاس روزانه هزاران خودرو و کامیون به میلیون‌ها لیتر سوخت هدررفته در سال بدل می‌شود. این هدررفت سوخت سه لایه خسارت ایجاد می‌کند:

•فشار بر خانوار: رانندگان تاکسی و خودروهای شخصی روزانه هزینه بیشتری برای بنزین پرداخت می‌کنند؛ هزینه‌ای که عملاً همانند «مالیات پنهان» از جیب مردم برداشته می‌شود.

• افزایش بهای کالا و کاهش رقابت‌پذیری: کامیون‌های باری با سوخت‌گیری بیشتر، هزینه حمل‌ونقل را افزایش داده و در نهایت قیمت تمام‌شده کالاها بالا می‌رود؛ موضوعی که توان رقابتی ایران را در برابر بنادر منطقه‌ای تضعیف می‌کند.

• هدررفت منابع ملی: در کشوری که سوخت یارانه‌ای است، هر لیتر اضافه مصرف، هزینه‌ای بر دوش بودجه عمومی است. سرعت‌گیرها به مثابه چاه‌های پنهانی عمل می‌کنند که هر روز بخشی از یارانه ملی را می‌بلعند.

ضربه‌های مکرر سرعت‌گیرها به خودروها، به معنای استهلاک جلوبندی، لاستیک و سیستم تعلیق است. رانندگان تاکسی و کامیون نخستین قربانیان‌اند، اما این خسارت در نهایت به قیمت کالاها و خدمات منتقل می‌شود. در شرایط تورم فزاینده، چنین هزینه‌های نامرئی، فشار مضاعفی بر خانوارها وارد می‌سازد و به شکلی دیگر قدرت خرید شهروندان را کاهش می‌دهد.

وقتی مدیریت شهری، آلودگی هوا را تسریع می‌کند هر توقف اجباری، معادل انتشار آلاینده‌های بیشتر است. در بندرعباس، شهری که اقلیم گرم و مرطوب آن از پیش کیفیت زندگی را دشوار کرده، این آلودگی‌ها به تهدیدی جدی برای سلامت شهروندان بدل می‌شوند. بیماری‌های تنفسی، هزینه‌های درمانی و فشار بر نظام سلامت، بهایی است که جامعه بابت تصمیم‌های غیرکارشناسی می‌پردازد.

تصویر خسته‌کننده شهر در ذهن گردشگران بندرعباس علاوه بر نقش تجاری، ظرفیتی بزرگ در گردشگری دارد. اما تجربه رانندگی پر از توقف‌های بی‌مورد و تکان‌های خسته‌کننده، تصویری نامطلوب در ذهن گردشگران به‌جا می‌گذارد و نتیجه روشن است؛ کاهش تمایل به بازگشت، کاهش هزینه‌کرد در بازارهای محلی و تضعیف اقتصاد گردشگری. سرعت‌گیرها، تنها خودروها را متوقف نمی‌کنند؛ آن‌ها جریان سرمایه گردشگری را نیز متوقف می‌سازند.

سرعت‌گیرها جاده‌ها را ناهموار می‌سازند، اما آسیب بزرگ‌تر آن‌ها به روح و روان جامعه است:

چرا که رانندگان در معرض استرس و فرسودگی روانی قرار می‌گیرند. همچنین توقف‌های مکرر، سطح پرخاشگری اجتماعی را بالا می‌برد.

شهروندان با تجربه روزانه این مشکلات، دچار احساس ناکارآمدی مدیریت شهری می‌شوند.

در مقایسه با شهرهای همسایه که از معابر هوشمند برخوردارند، احساس محرومیت نسبی و عقب‌ماندگی را در روان جمعی تقویت می‌کند.

عبور از تفکر «سرعت‌گیرمحور»

عبور از مدیریت سطحی به راهبرد هوشمند امروز بندرعباس، که باید ویترین توسعه و مدرنیته شهری ایران و پیشانی تجارت ملی باشد، درگیر آزمون‌وخطای سیاست‌هایی سطحی است. استمرار این رویکرد، به معنای تداوم هزینه‌های اقتصادی، تشدید بحران‌های زیست‌محیطی و فرسایش سرمایه اجتماعی است. راه نجات، عبور از تفکر «سرعت‌گیرمحور» و حرکت به سمت مدیریت هوشمند شهری است؛ مدیریتی که به جای موانع مکانیکی، بر ابزارهای علمی، سامانه‌های هوشمند، طراحی مهندسی معابر و ارتقای فرهنگ ترافیکی تکیه کند.

تنها در این صورت است که بندرعباس می‌تواند جایگاه واقعی خود را به‌عنوان بندر مدرن، مرکز گردشگری جذاب و قطب استراتژیک تجارت ایران بازیابد. اگر این تغییر رویکرد رخ ندهد، سرعت‌گیرها دیگر تنها مانع خودروها نخواهند بود؛ بلکه همچون زنجیری نامرئی، حرکت اقتصاد، سلامت روانی جامعه و چشم‌انداز توسعه این شهر را در قید خود نگاه خواهند داشت.

روزنامه صبح ساحل