پدیده خودآزاری در کودکان و روش‌های پیشگیری از آن

خودآزاری به معنای آسیب‌رساندن عمدی به خود است و ممکن است به صورت خراشیدن پوست، کوبیدن سر، کندن مو، گاز گرفتن یا رفتارهای مشابه بروز کند. گرچه این رفتار بیشتر در نوجوانان دیده می‌شود، اما در کودکان نیز می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات عمیق روانی یا احساسی باشد. عوامل متعددی در شکل‌گیری خودآزاری نقش دارند.

برخی از مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از: اختلالات اضطرابی، افسردگی، تجربه سوءاستفاده جنسی یا جسمی، بی‌توجهی عاطفی، تنش‌های خانوادگی، طلاق والدین، فشار تحصیلی یا اجتماعی و ناتوانی کودک در بیان احساسات خود به شیوه‌ای سالم. کودکی که احساس خشم، ترس، ناامیدی یا بی‌ارزشی دارد و نمی‌تواند این احساسات را با دیگران در میان بگذارد، ممکن است برای تسکین موقت یا کنترل دردهای روانی خود به خودآزاری روی آورد. روش‌های پیشگیری از خودآزاری در کودکان، نیازمند رویکردی چند‌جانبه و حمایتی است. نخستین گام، ایجاد محیطی امن، آرام و حمایت‌گر در خانه و مدرسه است؛ محیطی که در آن کودک احساس کند می‌تواند بدون ترس از قضاوت یا تنبیه، احساسات و مشکلات خود را بیان کند.

ارتباط مؤثر والدین با کودک نقش کلیدی دارد. والدینی که با فرزندان خود گفت‌وگو می‌کنند، به آن‌ها گوش می‌دهند و احساساتشان را جدی می‌گیرند، زمینه‌ را برای سلامت روانی کودک فراهم می‌کنند. همچنین آموزش مهارت‌های زندگی مانند مدیریت خشم، حل مسئله، کنترل استرس و بیان احساسات به شیوه‌های مناسب، یکی دیگر از راهکارهای مؤثر پیشگیری است. کودکان باید یاد بگیرند چگونه با موقعیت‌های دشوار کنار بیایند بدون آنکه به خودشان آسیب برسانند.

مشارکت در فعالیت‌های گروهی، ورزش، هنر، موسیقی یا بازی‌های خلاقانه نیز به کاهش تنش‌های روانی کمک می‌کند. در صورت مشاهده نشانه‌های خودآزاری، مراجعه به روان‌شناس کودک یا مشاور ضروری است. درمان‌های روان‌درمانی، به ویژه رفتاردرمانی شناختی، می‌تواند به کودکان کمک کند تا الگوهای فکری منفی خود را اصلاح کرده و راه‌های سالم‌تری برای مواجهه با احساسات منفی بیاموزند. باید به یاد داشت که خودآزاری در کودکان زنگ خطری جدی برای سلامت روانی آنان است. با آگاهی، حمایت، آموزش و مشاوره می‌توان از گسترش این رفتار پیشگیری کرد و به کودکان کمک نمود تا مسیر رشد سالم و متعادلی را طی کنند.

روزنامه صبح ساحل