اقتصادی
درحالیکه قرار بود سامانه جامع تجارت بهعنوان یکی از زیرساختهای کلیدی برای ساماندهی، شفافسازی و تسهیل تجارت کشور عمل کند، حالا بیش از پنجاه روز است که به کابوسی برای تجار تبدیلشده است. از قطعیهای مکرر گرفته تا عدم تخصیص سهمیه ارزی و ناتوانی در رفع تعهدات وارداتی و صادراتی، همهوهمه نشان میدهد که این سامانه بیش از آنکه یاریرسان باشد، به مانعی بر سر راه تجارت کشور تبدیلشده است. سامانهای که با صرف صدها میلیارد تومان بودجه از بیتالمال قرار بود تجارت خارجی را شفاف و کارآمد کند، حالا لقب «سامانه مانع تجارت» را از سوی فعالان این حوزه گرفته است. در گفتوگو با فرامرز گودرزی، فعال اقتصادی و رئیس انجمن صادرکنندگان و واردکنندگان مواد غذایی استان، ابعاد این بحران را بررسی کردهایم.
از تاریخ ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ این سامانه با اختلالات فنی گسترده مواجه شده است. بیش از ۵۰ روز است که سیستم دچار قطعیهای پیاپی شده و به گفته صدها تاجر در گروههای تخصصی، انجام امور جاری مانند ویرایش ثبت سفارش، پیگیری کارشناسی، تخصیص ارز و رفع تعهدات ارزی عملاً غیرممکن شده است. همین اختلالات باعث توقف در زنجیره تأمین مواد اولیه برای کارخانجات تولیدی و امکان واردات تجهیزات جهت خط تولید ایجاد شده وحتی منجر به تعطیلی برخی خطوط تولیدشده است و بسیاری از تولیدکنندگان و واردکنندگان نتوانستند کالای خود را از گمرک ترخیص کنند.
بله ،بخشی به نام «ثبت و پیگیری مشکل» در سامانه طراحیشده، اما واقعیت این است که این بخش نیز ناکارآمد بوده و در عمل هیچ کمکی به حل مشکلات کاربران نمیکند. پیگیریها ماهها بدون پاسخ میماند.
بله، تغییرات جدی و بسیار نگرانکنندهای اعمالشده. سهمیههای ۵۰۰ هزار دلاری برای کارتهای بازرگانی جدید یا افرادی که سابقه کالایی نداشتهاند، از بین رفته است. ملاک تخصیص ارز، عملکرد سال ۱۴۰۲ قرارگرفته و عملاً سال ۱۴۰۳ نادیده گرفته میشود. این مسئله باعث شده ،کارتهای سال اول عملا غیر فعال شوند و کارتهای سال اولی که مقرر بود برای آنها سهمیه 100 هزار دلاری تعیین شود تاکنون این امر منجر نشده و تعداد محدودی این سهمیه به آنها تخصیص داده شده است.
زمان مجاز برای واردات در برابر صادرات به یک ماه کاهشیافته. یعنی تاجر باید از لحظه صدور حواله ارزی فقط ۳۰ روز فرصت داشته باشد تا کالا را به ایران وارد و از گمرک ترخیص کند.در حالی که حمل کالا از مبدا به عنوان مثال چین تا گمرک شهید رجایی به مدت 35 روز زمان می برد در صورت عدم رفع تعهد ارزی در این بازه، تمامی ثبت سفارشها و تخصیصهای ارز تاجر به حالت تعلیق درمیآید و عملاً تجارت او متوقف میشود.
دو مسیر برای رفع تعهد صادراتی وجود دارد؛ یا باید از محل واردات رفع تعهد کند که با نبود سهمیه کافی عملاً ممکن نیست چون واردات در برابر صادرات، که با نبود سهمیه کافی و محدودیت در سامانه، تقریباً غیرممکن شده است. یا باید ارز صادراتی خود را در سامانه مبادلات ارزی به فروش برساند اما به دلیل تفاوت نرخ ارز نیما (به صورت تقریبی حدود 70،۰۰۰ تومان) و بازار آزاد (به صورت تقریبی حدود 83،۰۰۰ تومان)تبدیل اسکناس به ریال صرفه اقتصادی ندارد که این امر هیچ جذابیتی برای صادرات وجود ندارد که تاجر ارز صادرات خود را در سامانه به فروش برساند.
طبق قانون مبارزه با قاچاق، اگر کالایی تاریخ تخلیه آن در قبض انبار قبل از ثبت سفارش باشد، به دلیل تقدم تاریخ تخلیه بر ثبت سفارش ، آن کالا قاچاق محسوب می شود.متاسفانه با توجه به زیرساخت معیوبدر سامانه جامع تجارت اخذ ثبت سفارش زمان بر بوده و از طرف دیگر بازرگان یا تولید کننده ها بایستی کالا خود را طبق زمان بندی تولید به کشور وارد کنند. هزینه انبارداری در مبدأ، تغییرات نرخ ارز و تأخیر در تحویل کالا به خط تولید،خسارات سنگینی به بار میآورد.درواقع نگهداشتن کالا در کشور مبدأ هزینهبر است و نهایتاً منجر به دپوی کالا در بنادر کشور و تأخیر در رسیدن آن به خطوط تولید میشود.
اولین قدم، بازنگری فوری در عملکرد سامانه جامع تجارت است و قوانین بانک مرکزی و شفافسازی ملاکهای تخصیص سهمیه، افزایش زمان واردات در برابر صادرات به حداقل ۳ ماه و ارائه مسیرهای جایگزین واقعی برای رفع تعهد ارزی از ضروریترین اقدامهاست. باید رویکرد تنبیهی در برابر تجار حذف شود و در شرایط تحریم و کمبود منابع، منطق اقتصادی و تسهیلگری جای آن را بگیرد. اگر اصلاحات فوری انجام نشود، تبعات این ناکارآمدی به تورم کالاهای اساسی و رکود گسترده در تولید منجر خواهد شد.
در این گزارش آمده است که ریشه بسیاری از مشکلات کنونی در ضعف زیرساختی سامانهای است که قرار بود ستون فقرات تجارت کشور باشد. اکنون وقت آن رسیده که وزارت صمت و بانک مرکزی ونهادهای ناظر، پاسخگو باشند و با اصلاح فوری سازوکارها، اقتصاد کشور را از تنگنای سامانهزدگی و بروکراسی نجات دهند.
تبلیغات متنی
جدیدترین اخبار
برنامهریزی جهاد کشاورزی برای افزایش عرضه و مصرف گوشت قرمز
تحولات تنگه هرمز محور دیدار و رایزنی وزیران خارجه عمان و هند
تیمهای ملی تکواندوی ایران راهی کرهجنوبی شدند
آلمان نیروهای نظامی خود را تا پایان سپتامبر از اربیل خارج میکند
اولیانوف: روسیه خواهان تفاهم ایران و آمریکا است
پیکر شهید ستوان سوم حمید زارعی در میناب تشییع میشود
قالیباف: کسی میتواند با آمریکا مذاکره کند که آماده جنگ باشد
ابراز امیدواری سازمان ملل نسبت به تداوم مذاکرات ایران و آمریکا
سفر هیئت مذاکرهکننده قطر به ایران
شیوع یک انگل رودهای در آمریکا
برگزاری مراسم وداع، بدرقه و تدفین «رهبر شهید» بدون هیچگونه فوتی و حادثه
کمک یک میلیون دلاری فیفا به زلزلهزدگان ونزوئلا
چین و روسیه قطعنامه شورای امنیت درباره برنامه هستهای ایران را مسدود کردند
اطلاعیه دفتر رهبر شهید انقلاب در مورد نماز لیله الدفن ایشان
گلایه شهروندان از پرش آنتن و اختلال اینترنت همراه اول و ایرانسل
تغییر ساعت مراسم تشییع رهبر شهید در مشهد
