تاثیر آینده جنگ روسیه و اوکراین بر موقعیت ایران؛ روی دیگر معادلات جهانی

به گزارش صبح ساحل؛ در این مجادله که البته قرار بود مذاکره باشد، ترامپ و معاون اول وی "جی‌دی‌ونس" صحبت‌های تندی بر علیه اوکراین و نقش زلنسکی در ادامه‌دار شدن جنگ روسیه و اوکراین مطرح کردند. دولتمردان آمریکایی بار‌ها تاکید کردند در صورت عدم حمایت این کشور از اوکراین شاید یک هفته هم این جنگ طول نمی‌کشید و اکنون اوکراین در تسخیر روسیه بود‌. صحبت‌هایی که در این دیدار جنجالی مطرح شد هفته‌های گذشته بعد از شروع کار دولت جدید ایالات متحده بارها میان مقامات اروپایی و آمریکایی رد و بدل شد. اروپایی‌ها از شیوه عملکرد دولت ترامپ و روابط نزدیک وی با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه انتقاد کردند. به نظر آن‌ها این سیاست ترامپ معادلات جنگ را اکنون به نفع روسیه تغییر خواهد داد و اوکراین را موقعیت ضعف قرار می‌دهد. رئیس جمهور ایالات متحده که به گفته خودش به دنبال پایان جنگ است چندین بار تاکید کرده پرونده پیوستن اوکراین به ناتو منتفی شده است و اوکراین عضو این پیمان نخواهد شد. موضوعی که نشان از قطع حمایت ایالات متحده به عنوان قدرت اول جهان و رهبر جهان غرب از کشوری دارد که درحال جنگ با روسیه به عنوان یکی از رقبا و حتی تهدیدکنندگان موقعیت کشور‌های غربی است. این مسئله تاجایی پیش رفت که بعد از مواضع روسای آمریکا در مقابل اوکراین، اروپایی‌ها از رهبری جدید برای بلوک غرب و جهان صحبت کردند.
اما در میانه این بحث و جدل‌ها میان اروپا و آمریکا اخباری نیز در مورد تاثیر معادلات جنگ روسیه و اوکراین بر موقعیت ایران نیز مطرح شد. برخی گفته‌ها نشان از خوش‌بینی به نزدیکی روابط روسیه و آمریکا دارد. برخی معتقدند در صورت نزدیک‌تر شدن این دو قدرت بزرگ جهانی، روسیه می‌تواند نقش میانجی برای ایران داشته باشد و برای شروع مذاکرات میان ایالات متحده و ایران نقش‌آفرینی کند. نقشی که باتوجه به سوابق روسیه و سیاست خارجی رئیس جمهور آن دور از واقعیت به نظر می‌رسد. همانطور که عملکرد روس‌ها تاکنون نشان داده است آن‌ها تمایلی به پایان دادن به تنش‌ها میان ایران و غرب ندارند‌. از سوی دیگر روسیه در چندسال گذشته در باتلاق جنگ اوکراین گرفتار شده و اکنون با وجود روابط خوب آنها با دولت مستقر در کاخ سفید  زمان مناسبی است که از این شرایط بیرون بیایند. هرچند باید گفت ایران جایگاهی در مذاکرات پایان جنگ در اوکراین ندارد اما همانطور که بارها کارشناسان روابط بین‌الملل به آن تاکید کرده‌اند تاثیر ثانویه بر مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی ایران خواهد داشت. ایران به دلیل نزدیکی به روسیه و اتهاماتی که بارها از سوی کشور‌های غربی مبنی بر فروش پهپاد به روسیه مطرح شد بدون شک نقشی در مذاکرات میان طرف‌های جنگ نخواهد داشت.
اما اگر توافق صلح صورت بگیرد یا حتی معادلات جنگ به نفع روسیه تغییر کند، در آن شرایط امکان دارد روسیه برای امتیاز گرفتن از آمریکا، بر سر ایران معامله کند. این معامله به احتمال زیاد به این صورت خواهد بود که روسیه با فشار بر عدم حمایت برنامه‌ی هسته‌ای، نفوذ ایران در منطقه را محدود کند. اقدامی که قطعا در دستور کار سیاست خارجی ایالات متحده با توجه به شروع برنامه فشار حداکثری انجام خواهد شد و دولتمردان ایران باید آن را مدنظر قرار دهد. این مسئله باتوجه به روابط نامطلوب ایران و اروپا در چندسال گذشته شرایط را برای ایران پیچیده‌تر هم خواهد کرد. اگرچه بهبود روابط ایران با اروپا به سرعت قابل دستیابی نیست اما همانطور که روسیه در زمان کمی روابط خود را با آمریکا متحول کرده است، ایران نیز باید در این مسیر گام بردارد.
در مجموع باید گفت معادلات میان آمریکا، اوکراین و اروپا فقط یک برنده خواهد داشت و آن هم روسیه و پوتین خواهد بود. روس‌ها امیدوارند با ادامه فشار‌های ترامپ و قطع حمایت آمریکا از اوکراین دست بالا را در جنگ و سپس مذاکرات صلح داشته باشند. در این میان نیز در صورت پایان جنگ به احتمال زیاد پرونده هسته‌ای ایران به یکی از موضوعات اصلی مدنظر سیاست خارجی آمریکا تبدیل خواهد شد. همانطور که روس‌ها در گذشته نشان داده‌اند ایران متحد استراتژیک برایشان تعریف نشده است و هر لحظه حاضرند برای منافع خود از حمایت ایران دست بردارند و حتی فشار را بر ایران افزایش بدهند. 
سیاست بین‌الملل همیشه نشان داده عرصه تقابل منافع است‌. در شرایط فعلی نیز ما باید به دنبال دستیابی به منافع ملی خود باشیم و از خطر احتمالی برنامه‌ خصمانه قدرت‌های بزرگ جهانی شرق و غرب دوری کنیم.