عملکرد استاندار سابق هرمزگان چگونه موجب تضعیف اعتماد عمومی شد؛ آن روی دوستـی

اکنون، با پایان دوره او و آغاز مدیریت محمد آشوری، سوالی اساسی در میان مردم و نخبگان مطرح است: چگونه می‌توان قضاوت کرد که یک استاندار خوب بوده یا بد؟ این یادداشت، تلاشی است برای روشن کردن مسیر قضاوتی منصفانه و علمی درباره عملکرد استانداران. چگونه باید موفقیت یا ناکامی یک استاندار را اندازه‌گیری کرد؟ کدام شاخص‌ها و تجربه‌های جهانی می‌توانند به ما در این ارزیابی کمک کنند؟ بیایید با هم پاسخی علمی و شفاف به این سوال بنیادین بیابیم.

وقتی داده‌ها ناپیدا هستند
 

یکی از چالش‌های بنیادین دوران مهدی دوستی، فقدان شفافیت در ارائه داده‌های مدیریتی و عملکردی بود؛ عاملی که تحلیل دقیق و علمی عملکرد او را به یک معما تبدیل کرد. در دنیای امروز، داده‌ها و اطلاعات به‌عنوان قلب تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و کلید ارزیابی عملکرد شناخته می‌شوند. نبود دسترسی به شاخص‌های عملکردی و آمارهای معتبر، نه‌تنها شهروندان و نخبگان را از درک صحیح پیشرفت‌ها یا کاستی‌ها محروم می‌کند، بلکه باعث تضعیف اعتماد عمومی نیز می‌شود.
به‌طور خاص، شفافیت اطلاعاتی در مدیریت استانی به معنای ارائه مستمر و منظم داده‌های کلیدی مانند نرخ بیکاری، شاخص‌های توسعه انسانی (HDI)، و پیشرفت پروژه‌های زیربنایی است. این شفافیت، ابزار مهمی است که در کشورهای پیشرفته برای سنجش عملکرد مدیران استفاده می‌شود. در دوران مهدی دوستی، عدم انتشار عمومی شاخص‌های عملکرد کلیدی باعث شد که بسیاری از اقدامات او، چه مثبت و چه منفی، به‌طور علمی قابل ارزیابی نباشد.
این نبود داده‌ها، تحلیلگران و رسانه‌ها را با نوعی «خلأ اطلاعاتی» مواجه کرد که در نتیجه، تصمیم‌گیری‌های عمومی را به شایعات و برداشت‌های فردی محدود ساخت. از این رو، ناتوانی در ایجاد دسترسی عمومی به اطلاعات مدیریتی، یکی از نقاط ضعف کلیدی دوران دوستی بود.

چگونه می‌توان عملکرد یک استاندار را سنجید؟

نگاهی علمی به تجربه‌های جهانی
 

ارزیابی عملکرد استانداران و مدیران محلی در کشورهای پیشرفته یک فرآیند سیستماتیک، علمی و مبتنی بر داده است. این ارزیابی‌ها نه تنها به تصمیم‌گیران برای بهبود سیاست‌ها کمک می‌کند، بلکه به شهروندان امکان می‌دهد تا با شناخت دقیق‌تری از عملکرد مدیران خود، اعتماد و شفافیت را در نظام مدیریتی تقویت کنند. در ادامه، دو نمونه برجسته از کشورهای پیشرفته و ابزارهای علمی مورد استفاده در این حوزه بررسی می‌شود:
 

ایالات متحده آمریکا: ارزیابی با شاخص‌های اقتصادی و زیرساختی
 

در ایالات متحده، استانداران ایالتیبه‌طور مستقیم براساس شاخص‌های اقتصادی و کیفیت زیرساخت‌های محلی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. برخی از شاخص‌های کلیدی در این ارزیابی‌ها عبارتند از نرخ بیکاری ایالتی که این شاخص نشان‌دهنده میزان موفقیت فرماندار در ایجاد فرصت‌های شغلی، جذب سرمایه‌گذاری و حمایت از کارآفرینی است. مثلا در ایالت کالیفرنیا، عملکرد فرماندار گاوین نیوسام در کاهش نرخ بیکاری از 9.3% در سال 2020 به 4.6% در سال 2022 به‌عنوان یکی از موفقیت‌های کلیدی او شناخته شد. این داده‌ها توسط نهادهایی مانند دفتر آمار کار ایالات متحدهارائه شد.
شاخص کیفیت زیرساخت‌ها دیگر معیار ارزیابی است که براساس آن مشخص می‌شود که آیا پروژه‌های عمرانی و زیربنایی تأثیر مثبتی بر کیفیت زندگی و توسعه اقتصادی منطقه داشته‌اند یا خیر. به عنوان نمونه اجرای پروژه‌های حمل‌ونقل و بهبود جاده‌ها در ایالت کالیفرنیا، رتبه این ایالت را در شاخص کیفیت زیرساخت‌ها بهبود بخشید. نهادهایی مانند اداره حمل‌ونقل فدرال مسئول جمع‌آوری و انتشار این داده‌ها هستند.

آلمان: ارزیابی با شاخص‌های اجتماعی و مدیریتی
 

در آلمان، ارزیابی رؤسای ایالت‌های فدرال بر اساس شاخص‌های اجتماعی و سطح رضایت شهروندان صورت می‌گیرد. این ارزیابی‌ها ترکیبی از داده‌های کمی و کیفی است که با نظرسنجی‌های گسترده و گزارش‌های رسمی تکمیل می‌شود. در ارزیابی شاخص رضایت شهروندان، این شاخص را از طریق نظرسنجی‌های علمی ارزیابی می‌کند که شهروندان تا چه حد از عملکرد مدیران در حوزه‌هایی مانند بهداشت، آموزش، و حمل‌ونقل رضایت دارند. به عنوان مثال مارکوس زودر، رئیس‌الوزرای ایالت بایرن، در سال 2021 موفق شد با افزایش بودجه برای آموزش دیجیتال و مدیریت بحران کرونا، سطح رضایت عمومی را به 72% برساند. این داده‌ها توسط موسساتی مانند موسسه افکارسنجی اینسا جمع‌آوری و تحلیل شد. شاخص کیفیت خدمات عمومی را نیز با توجه به کیفیت خدمات ارائه‌شده به شهروندان مانند حمل‌ونقل عمومی، بهداشت، و آموزش را ارزیابی می‌کند. به عنوان نمونه بهبود سیستم حمل‌ونقل شهری در بایرن و سرمایه‌گذاری در بیمارستان‌های محلی از جمله عواملی بودند که امتیاز بالایی را در این شاخص برای مدیریت زودر به ارمغان آوردند.

چرا این روش‌ها اهمیت دارند؟
 

شاخص‌های مورد استفاده در ایالات متحده و آلمان، ابزارهایی علمی و شفاف هستند که علاوه بر ارائه تصویری دقیق از عملکرد مدیران، مسئولیت‌پذیری عمومی را افزایش می‌دهند. این شاخص‌ها از طریق تحلیل داده‌های آماری و جمع‌آوری نظرات شهروندان، نقاط قوت و ضعف مدیریت محلی را آشکار می‌سازند. به‌کارگیری این مدل‌ها در ایران می‌تواند به استانداران و مدیران استانی کمک کند تا در یک فرآیند علمی و شفاف ارزیابی شوند و با داده‌های واقعی تصمیمات بهتری اتخاذ کنند
شاخص‌های علمی کلید درک موفقیت یا شکست هستند. بر اساس تجربه‌های جهانی، شاخص‌های زیر می‌توانند معیارهای علمی و دقیقی برای ارزیابی عملکرد استانداران باشند: شاخص‌های اقتصادی شامل مواردی چون نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، نرخ بیکاری، شاخص جذابیت سرمایه‌گذاری، ضریب جینی برای سنجش نابرابری، شاخص تنوع صادرات. شاخص‌های اجتماعی نیز شامل شاخص توسعه انسانی، شاخص کیفیت زندگی، شاخص رضایت شهروندان و شاخص عدالت اجتماعی است. شاخص‌های سیاسی و مدیریتی مواردی از جمله شاخص ادراک فساد، شاخص اثربخشی دولت، شاخص آمادگی و پاسخ به بحران و شاخص مشارکت عمومی را شامل می‌شود.

شفافیت داده‌ها، مسیر توسعه پایدار و اعتماد اجتماعی
 

آغاز مدیریت محمد آشوری در هرمزگان، فرصتی استراتژیک برای عبور از محدودیت‌های گذشته و ورود به مرحله‌ای نوین از حکمرانی علمی و مبتنی بر داده است. تجربه دوران مهدی دوستی نشان داد که فقدان شفافیت در ارائه شاخص‌ها و داده‌های عملکردی، نه‌تنها ارزیابی دقیق دستاوردها را غیرممکن می‌سازد، بلکه اعتماد عمومی را نیز تضعیف می‌کند. اکنون، این فرصت برای محمد آشوری وجود دارد که با رویکردی مبتنی بر حکمرانی شفاف و استفاده از ابزارهای پیشرفته علمی، پایه‌های مدیریتی نوینی را در این استان بنا کند. شفافیت در ارائه شاخص‌های کلیدی عملکردی  مانند نرخ رشد اقتصادی، شاخص توسعه انسانی، شاخص ادراک فساد و شاخص نابرابری درآمدی، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بر ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تأثیر می‌گذارد. این شفافیت مزایای چندبعدی داردکه تقویت اعتماد اجتماعی و سرمایه اجتماعی مهم ترین آن است.  ارائه منظم داده‌ها، حس مسئولیت‌پذیری دولت محلی را تقویت کرده و اعتماد میان شهروندان و مدیران را بازسازی می‌کند. سرمایه اجتماعی، زیربنای اصلی توسعه پایدار است و بدون آن، تحقق اهداف بلندمدت مدیریتی غیرممکن خواهد بود. مدیریت علمی بر پایه داده‌های شفاف، امکان تحلیل روندها، پیش‌بینی آینده و تصمیم‌گیری مبتنی بر واقعیت را فراهم می‌کند. برای مثال تحلیل کلان‌داده‌ها یعنی شناسایی اولویت‌های استانی؛ مدل‌سازی اقتصادی به معنای پیش‌بینی تأثیر سیاست‌های جدید بر رشد اقتصادی، کاهش فساد و افزایش شفافیت سیاسی با انتشار داده‌های عملکردی به‌صورت منظم، به‌عنوان یک ابزار نظارتی قوی عمل کرده و فساد ساختاری را کاهش می‌دهد. شاخص شفافیت بین‌المللی نشان می‌دهد که دولت‌هایی با نظام شفاف، معمولاً از فساد کمتری برخوردارند و به رشد پایدارتر اقتصادی دست می‌یابند. افزایش مشارکت عمومی در سیاست‌گذاری از دیگر مزایای حاکمیت داده است. انتشار شاخص‌های کلیدی مانند شاخص کیفیت خدمات عمومی یا شاخص رضایت شهروندان، به شهروندان امکان می‌دهد که در ارزیابی و حتی پیشنهاد سیاست‌های جدید مشارکت داشته باشند. این تعامل، پایه‌ای برای حکمرانی مشارکتی است. ارتقای جایگاه ملی و بین‌المللی هرمزگان را هم به دنبال دارد چرا که گزارش‌های علمی و شفاف از عملکرد مدیریتی، می‌تواند هرمزگان را به الگویی ملی و حتی بین‌المللی در توسعه پایدار تبدیل کند. تجربه کشورهای پیشرفته نشان می‌دهد که شفافیت، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت دولت‌های محلی در جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی است.

چشم‌انداز شفافیت در هرمزگان
 

اگر محمد آشوری بتواند با ارائه گزارش‌های دوره‌ای و داده‌های شفاف، شهروندان را از پیشرفت و چالش‌های واقعی استان آگاه کند، هرمزگان می‌تواند به الگویی پیشرفته برای سایر استان‌های ایران تبدیل شود. ایجاد یک سامانه نظارت عمومی  برای انتشار شاخص‌های کلیدی، نه‌تنها به نخبگان علمی و رسانه‌ها امکان تحلیل دقیق‌تری می‌دهد، بلکه زمینه‌ساز شکل‌گیری یک حکمرانی پاسخ‌گو خواهد بود.

بارانی که می‌تواند دریا بسازد
 

هرمزگان در آستانه تحولی عظیم ایستاده است. این باران تغییر، اگر با شفافیت، دانش و ابزارهای علمی همراه شود، می‌تواند به دریایی از پیشرفت، اعتماد و توسعه پایدار تبدیل گردد. آینده هرمزگان در گرو این است که مدیریت جدید چگونه از این فرصت تاریخی بهره خواهد برد. شفافیت، کلیدی است که نه‌تنها درهای توسعه را باز می‌کند، بلکه پایه‌های اعتماد و همبستگی اجتماعی را برای نسل‌های آینده مستحکم می‌سازد. بارانی که امروز بر هرمزگان می‌بارد، نمادی از امید به آینده‌ای روشن‌تر است. اما این باران تنها زمانی به دریای شکوفایی بدل خواهد شد که با دانش، شفافیت و مدیریتی مبتنی بر اعتماد همراه شود. اکنون، این وظیفه محمد آشوری است که مسیر جدیدی را آغاز کند؛ مسیری که در آن، علم و شفافیت ستون‌های اصلی پیشرفت باشند. آیا این باران، به طوفانی از پیشرفت و پویایی تبدیل خواهد شد؟ آیا هرمزگان می‌تواند به نماد توسعه پایدار در ایران بدل گردد؟ پاسخ این پرسش‌ها، در عملکرد مدیریتی محمد آشوری نهفته است. اما آنچه مسلم است، این است که آینده‌ای شکوهمند در انتظار هرمزگان است؛ آینده‌ای که با شفافیت، علم و اراده ساخته خواهد شد.
 

روزنامه صبح ساحل