سامانه یکپارچه خودرو پر

این روزها که بازار خودرو از نفس افتاده است و معاملات در این حوزه به کندی صورت می‌گیرد؛ خبر برچیده شدن بساط سامانه یکپارچه خودرو بسیار داغ شده است. در همین خصوص منوچهر منطقی، معاون صنایع حمل و نقل وزارت صمت معتقد است که باتوجه به افزایش تیراژ تولید و واردات خودروهای صفر کیلومتر و کارکرده، بازار به حالت اشباع نزدیک شده‌است. بنابراین از این به بعد خودروسازها، محصولاتشان را به صورت مستقل عرضه خواهند کرد. اما این نوع پاسخگویی مسئولین و تصمیمات خلق‌الساعه، باعث سردرگمی مردم شده‌است. به خصوص که طرح فروش یکپارچه وزارت صمت هنوز یکساله هم نشده است و از واپسین روزهای اسفند ۱۴۰۱ که اجرایی شد تا کنون، زمان زیادی از عمرش نمی‌گذرد. 

   

سامانه یکپارچه فروش خودرو با همکاری مشترک وزارت صمت و شورای رقابت راه اندازی شد و هدف اولیه از طراحی این سایت این بود که فروش خودرو‌های داخلی (محصولات ایران خودرو و سایپا) به این سامانه منتقل شود اما سیاستگذار تصمیم گرفت که فروش کل خودرو‌ها اعم از داخلی ها، مونتاژی‌ها و حتی وارداتی‌ها از مسیر سامانه یکپارچه انجام شود. در ابتدا مردم بسیار از این طرح استقبال کردند و بیش از 900 هزار نفر در این سامانه ثبت نام کردند اما رفته‌رفته با کم شدن اختلاف قیمت خودرو در بازار آزاد و کارخانه، بسیاری از مردم از ثبت نام‌های خود انصراف دادند و به نوعی می‌توان گفت که تنها مصرف‌کنندگان واقعی ثبت نام‌شان را حذف نکردند و کم‌کم دلالان بازار خودرو از میدان به‌در شدند. در ابتدای شروع این طرح بر اساس قوانین طرح یکپارچه فروش خودرو، افراد می‌توانستند هر مدل خودرو از شرکت‌های مختلف خودروساز را انتخاب کرده و بدون شرکت در قرعه‌کشی آن را تحویل بگیرند. اما همین اواخر تنها شاهد عرضه خودروهای مونتاژی به‌صورت محدود بودیم که نسبت به ماه گذشته افزایش قیمت نیز داشتند. در نتیجه با استقبال چندانی از سوی مردم مواجه نشد و به‌یکباره خبر برچیده شدن بساط سامانه یکپارچه خودرو بر سر زبان‌ها افتاد سپس شاهد یک جدال رسانه‌ای بین مسئولان وزارت صمت و شورای رقابت بودیم و مدت کوتاهی این سامانه بدون متولی شد. پس از این ماجرا، مدیر سامانه یکپارچه تخصیص فروش خودرو، اعلام کرد که متولی اجرای سامانه یکپارچه فروش خودرو طبق قانون با سازمان حمایت است؛ بنابراین این سامانه حذف نخواهد شد بلکه روند و نوع عرضه خودرو تغییر خواهد کرد و در هرصورت ثبت خرید خودرو داخل سامانه انجام می‌شود. مدیر شورای رقابت نیز، برگزاری مرحله سوم سامانه یکپارچه را به ظرفیت‌های خالی خودروسازان منوط کرد. با این حساب احتمالا خودروهای مونتاژی، و برخی از محصولات سایپا نظیر شاهین اتوماتیک، سهند و اطلس در مرحله سوم عرضه یکپارچه حضور داشته باشند. با توجه به سابقه نه‌چندان موفق شورای رقابت در برگزاری مرحله دوم، انتظار می‌رود تا مرحله سوم عرضه خودرو نیز مورد‌توجه مخاطبان زیادی قرار نگیرد.

 با این وجود احتمالا طی چند روز آینده اطلاعیه مربوط به عرضه دور سوم در سامانه یکپارچه منتشر خواهد شد و طی هفته‌های پیش‌رو، مرحله سوم اجرایی می‌شود. در پایان توجه به این نکته خالی از لطف نیست که چه خودرو از طریق سامانه یکپارچه عرضه شود؛ چه به صورت مستقیم از خود کارخانه و چه مانند سال گذشته در بورس کالا عرضه شود؛ وقتی سازوکار درستی برای قیمت‌گذاری اصولی و رساندن خودرو به دست مصرف‌کننده واقعی وجود ندارد کار بازار خودرو همچنان زار است. گذشته از این موضوع، بازار خودرو یک بازار انحصاری است و عملا رقابت خاصی بین تولیدکنندگان داخلی و خارجی وجود ندارد؛ در نتیجه نمی‌توان صرفا با روش‌های مختلف عرضه، بازار خودرو را از حالت کالای سرمایه‌ای به کالای مصرفی بدل کرد و با وجود بالا رفتن قیمت عرضه خودرو توسط کارخانه‌ها، باز هم مردم همچنان نیم نگاهی به سرمایه‌ای بودن خودرو دارند. البته برچیده‌ شدن بساط دلالان با همین روش، جای شکر دارد اما نمی‌توان منکر این شد که مصرف‌کنندگان واقعی هنوز امیدی به ثبات قیمت در این بازار ندارد و جا دارد تا مسئولین به حل مسائل بنیادی‌تری در بازار خودرو بپردازند چراکه نحوه عرضه خودرو نه تنها دغدغه مردم نیست؛ بلکه این یک‌بام و دوهوا بودن‌ها باعث سردرگمی و نارضایتی مردم نیز می‌شود.