«هانتاویروس» چگونه یک کشتی تفریحی را به کانون نگرانی جهانی تبدیل کرد؟

💢💢هانتاویروس چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

هانتاویروس گروهی از ویروس‌ها از خانواده «هانتاویریدا» است که میزبان طبیعی آنها عمدتاً جوندگان، به‌ویژه موش‌ها هستند. این حیوانات معمولاً بدون بروز علائم بیماری، ویروس را در بدن خود حمل می‌کنند و از طریق ادرار، بزاق و مدفوع آن را به محیط منتقل می‌کنند.

انسان‌ها اغلب زمانی مبتلا می‌شوند که ذرات آلوده در هوا پراکنده شده و از طریق تنفس وارد بدن شوند. این اتفاق معمولاً در محیط‌های بسته، انبارها، کابین‌ها یا مکان‌هایی رخ می‌دهد که جوندگان در آن حضور داشته‌اند. در مواردی نادر نیز تماس مستقیم با زخم باز یا گازگرفتگی جوندگان می‌تواند عامل انتقال باشد.

برخلاف بیماری‌هایی مانند کووید-۱۹ یا آنفلوانزا، انتقال انسان به انسان در بیشتر گونه‌های هانتاویروس بسیار محدود است. با این حال، نوعی از این ویروس به نام «ویروس آند» که در آمریکای جنوبی دیده می‌شود، در برخی موارد معدود توانایی انتقال محدود میان انسان‌ها را نشان داده است.

کارشناسان معتقدند دوره نهفتگی طولانی هانتاویروس که می‌تواند بین یک تا هشت هفته باشد، یکی از عوامل دشواری در شناسایی منشأ شیوع و مهار سریع آن است.

💢💢کشتی تفریحی چگونه به کانون شیوع تبدیل شد؟

کشتی تفریحی «ام‌وی هوندیوس» که از آرژانتین به سمت کیپ‌ورد و جزایر قناری در حرکت بود، پس از شناسایی چند مورد ابتلا به هانتاویروس، توجه رسانه‌ها و نهادهای بهداشتی جهان را به خود جلب کرد.

براساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، تاکنون هفت مورد ابتلا شامل دو مورد تأییدشده آزمایشگاهی و پنج مورد مشکوک در این کشتی ثبت شده و دست‌کم سه نفر جان خود را از دست داده‌اند.

نخستین قربانی، مردی ۷۰ ساله اهل هلند بود که در ۱۱ آوریل جان باخت. همسر ۶۹ ساله او نیز پس از انتقال به آفریقای جنوبی در بیمارستان درگذشت. سومین قربانی نیز یک زن آلمانی بود که دوم ماه مه جان خود را از دست داد.

پس از شناسایی موارد ابتلا، بخشی از مسافران کشتی قرنطینه شدند و برخی نیز پیش از اعمال محدودیت‌ها به کشورهایی از جمله بریتانیا، سوئیس، هلند، آفریقای جنوبی و آمریکا بازگشتند. همین موضوع باعث شد عملیات ردیابی تماس‌ها در چند کشور به‌طور همزمان آغاز شود.

کارشناسان سه سناریوی اصلی را برای منشأ شیوع مطرح کرده‌اند. نخست، احتمال حضور جوندگان آلوده در بخش‌هایی از کشتی مانند انبارها یا کابین‌ها است؛ جایی که ذرات آلوده می‌توانسته در هوا منتشر شود.

احتمال دوم این است که برخی مسافران یا خدمه پیش از سوار شدن به کشتی در مناطق طبیعی آلوده با ویروس تماس داشته‌اند و علائم بیماری پس از آغاز سفر بروز کرده است. سناریوی سوم نیز انتقال محدود انسان به انسان، به‌ویژه در محیط بسته کشتی، عنوان شده؛ هرچند کارشناسان احتمال آن را پایین می‌دانند.

💢💢 خطرات و نگرانی‌های جهانی

هانتاویروس در مراحل اولیه علائمی شبیه یک بیماری ویروسی معمولی دارد؛ تب، لرز، درد عضلانی، سردرد، خستگی شدید، تهوع و اسهال از جمله نشانه‌های اولیه این بیماری هستند. همین شباهت باعث می‌شود تشخیص بیماری در روزهای ابتدایی دشوار باشد.

اما در برخی گونه‌ها، به‌ویژه نوع آمریکایی، بیماری می‌تواند به سرعت وارد مرحله خطرناک شود. در این مرحله، ریه‌ها دچار تجمع مایع می‌شوند و بیمار با تنگی نفس شدید، افت فشار خون و نارسایی تنفسی یا قلبی روبه‌رو می‌شود. متخصصان هشدار می‌دهند که در صورت پیشرفت بیماری، وضعیت بیمار ممکن است ظرف چند روز بحرانی شود.

میزان مرگ‌ومیر نیز بسته به نوع ویروس متفاوت است. در گونه‌های قدیمی‌تر که در اروپا و آسیا دیده می‌شوند، نرخ مرگ‌ومیر معمولاً بین یک تا ۱۵ درصد است، اما در گونه‌های آمریکایی، به‌ویژه سندرم ریوی هانتاویروس، این رقم می‌تواند تا حدود ۵۰ درصد افزایش یابد.

با وجود این آمار نگران‌کننده، سازمان جهانی بهداشت تأکید کرده خطر تبدیل این ویروس به یک همه‌گیری جهانی پایین است، زیرا انتقال آن میان انسان‌ها بسیار محدود بوده و معمولاً نیازمند تماس نزدیک و طولانی‌مدت است.

در حال حاضر درمان اختصاصی یا داروی ضدویروسی تأییدشده‌ای برای هانتاویروس وجود ندارد و درمان بیماران بیشتر بر پایه مراقبت حمایتی در بیمارستان انجام می‌شود. در موارد شدید، پزشکان از دستگاه‌های پیشرفته حمایت تنفسی و قلبی استفاده می‌کنند تا شانس بقا افزایش یابد.

شیوع اخیر در کشتی تفریحی، اگرچه محدود ارزیابی می‌شود، اما بار دیگر نشان داد بیماری‌های نادر و کمتر شناخته‌شده همچنان می‌توانند در جهانِ پررفت‌وآمد امروز، به تهدیدی جدی برای سلامت عمومی تبدیل شوند؛ به‌ویژه زمانی که در محیط‌های بسته و متراکم مانند کشتی‌های تفریحی یا مراکز اقامتی رخ دهند.

روزنامه صبح ساحل