کشف خط لوله ۲ کیلومتری سرقت سوخت هواپیما در بندرعباس؛ شـاه‌دزد کیست؟

جدال بر سر مالکیت و نظارت

در ماجرای سرقت ۲ کیلومتری سوخت هواپیما از خطوط انتقال بندرعباس،اختلاف مسئولیتی میان شرکت ملی پخش‌فرآورده‌های نفتی هرمزگان و شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران منطقه خلیج‌فارس به‌وضوح آشکار شده است.بر اساس اظهارات رئیس روابط عمومی شرکت خطوط لوله منطقه خلیج‌فارس، مالکیت این خطوط به شرکت پخش فرآورده‌های نفتی هرمزگان تعلق دارد، اما مسائل مرتبط با نگهداری و تعمیرات بر عهده شرکت خطوط لوله خلیج‌فارس است. 
حامد ملازاده صادقیون، رئیس روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی  استان هرمزگان در گفت‌وگو با صبح ساحل  اعلام کرد که صرفا مالکیت فرآورده‌ها از مبدأ تا مقصد بر عهده شرکت پخش است، اما نظارت و مالکیت بر خط لوله و نگهداری آن، وظیفه‌شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران منطقه خلیج‌فارس است.حمیدرضا پاک‌نیت، رئیس روابط عمومی خطوط لوله و مخابرات نفت ایران منطقه خلیج‌فارس، ضمن رد این ادعا تأکید کرده که مالکیت خطوط در برخی‌ مناطق به شرکت پخش فرآورده‌های نفتی استان تعلق دارد و شرکت خطوط لوله منطقه خلیج‌فارس بر اساس قرارداد فی‌مابین، فقط مسئول تعمیر و نگهداری لوله‌ها در صورت اعلام مشکل است. وی این را بیان کرد که این شرکت مالکیت دو خطوط 26 اینچی  قدیم و جدید بندرعباس به رفسنجان را بر عهده دارد و مابقی خطوط در اختیار شرکت پخش فرآورده‌ها نفتی است.  رئیس روابط عمومی شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران منطقه خلیج‌فارس اعلام کرده که از سال ۱۳۹۹،مکاتبات متعددی در خصوص پایش، مانیتورینگ و شرایط بهره‌برداری این خطوط با شرکت پخش هرمزگان انجام‌شده است. این مکاتبات، به‌ویژه درباره نصب میتر و سیستم‌های نظارتی بوده است. پاک‌نیت عنوان کرد که قرارداد منعقدشده تعمیر و نگهداری لوله‌ها فی‌مابین این دو شرکت در گذشته به اتمام رسیده و قرارداد جدید هنوز بسته نشده اما حسب وظایف سازمانی شرکت خلیج‌فارس خود را موظف کرده بلافاصله بعد از  اعلام آسیب لوله‌ها از سوی شرکت پخش در محل حضور پیداکرده و نسبت به انجام تعمیرات انجام‌وظیفه کنند.اما مسئله پایش، نصب میتر و مانیتورینگ خطوط طبق قرارداد، بر عهده شرکت پخش است.

‌ تاثیر میتر در شرکت پخش فراورده‌ها

یکی از موضوعات مهم، در این خصوص نقش کلیدی دستگاه‌های میتر(پایش و اندازه‌گیری) در پایش جریان سوخت و جلوگیری از سرقت است که به گفته صادقیون، شرکت پخش فراورده‌های نفتی استان دارای میتر می‌باشد. طبق اظهارات وی، دستگاه‌های میتر در خطوط انتقال وجود داشته و کاهش حجم سوخت نیز شناسایی‌شده است. بااین‌حال، این سؤال مطرح است که چگونه باوجوداین تجهیزات،سرقت به این گستردگی و برای مدت طولانی انجام‌شده است.

برداشت غیرمجاز روزانه معادل ۷۰ هزار لیتر

سرقت از خط لوله سوخت هواپیما یکی از خطرناک‌ترین و پیچیده‌ترین جرائمی است که می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به زیرساخت‌های انرژی کشور وارد کند.بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که ظرفیت این انشعاب غیرمجاز حدود ۷۰‌هزار لیتر در شبانه‌روز بوده است. همچنین،ارزش تجهیزات کشف‌شده، نظیر لوله‌ها و شیرآلات، نزدیک‌به ۴ میلیارد تومان تخمین زده می‌شود.طبق گزارش‌ها، سوخت هواپیما‌تولیدی از پالایشگاه نفت ستاره خلیج‌فارس، از طریق خط لوله ده اینچی به طول 22 کیلومتر از بندر شهیدرجایی به انبار بندر شهید باهنر انتقال می‌یابد که در ۴ تا ۵ کیلومتری انبار شهید باهنر، انشعاب‌گیری شده بود.  به گفته مجتبی قهرمانی رئیس‌کل دادگستری هرمزگان، بررسی‌های فنی و میزان زنگ‌زدگی تجهیزات نشان می‌دهد که این سرقت مدت زیادی در جریان بوده است. نحوه انتخاب محل انشعاب و استفاده از تجهیزات پیشرفته نشان از تسلط فنی بالای سارقان و دسترسی آن‌ها به اطلاعات حساس دارد.

ضرورت نظارت دقیق‌تر بر خطوط انتقال سوخت

در پی این حادثه، رئیس‌کل دادگستری‌ هرمزگان بر لزوم نصب دستگاه‌های میتر (لیترشمار) و تجهیزات نظارتی در پالایشگاه‌ها و مسیرهای انتقال تأکید کرد. وی به  تذکرات و پیگیری‌های دو سال اخیر دستگاه قضائی به مسئولین و مدیران وزارت نفت مبنی بر لزوم نصب دستگاه‌های میتر بر ضرورت نصب این دستگاه‌ها جهت جلوگیری و پیشگیری از تاراج این سرمایه ملی، خصوصاً در شرایط فعلی و ناترازی انرژی در کشور اشاره کرد و افزود: این دستگاه‌ها باید به مراجع نظارتی متصل شوند تا امکان پایش و صحت‌سنجی جریان سوخت فراهم شود. وی اضافه کرد علاوه بر میترهای فنی،باید میترهای نظارتی و پشتیبان هم نصب شود و در اختیار مراجع نظارتی قرار گیرد تا نظارت و صحت سنجی امکان‌پذیر شود.

۱۴ روز عملیات برای شناسایی و کشف خط انشعاب

پس از صدور دستور قضائی فرماندهی انتظامی بندرعباس پس از ۱۴ روز پایش‌مستمر، موفق به شناسایی و کشف این انشعاب غیرمجاز شد.بررسی‌های شرکت پخش فرآورده‌های نفتی نیز نشان داد که در طی سه روز بیش از ۱۲۹ هزار لیتر سوخت از این خط به سرقت رفته است.

هشدار به مدیران صنعت نفت

رئیس‌کل دادگستری هرمزگان با اشاره به پیگیری‌های دو سال اخیر دستگاه قضائی از وزارت نفت، نصب فوری تجهیزات نظارتی را ضروری دانست و تأکید کرد که این اقدامات می‌تواند از وقوع چنین سرقت‌هایی جلوگیری کند.این سرقت پیچیده، بار دیگر بر اهمیت تقویت زیرساخت‌های نظارتی و افزایش امنیت خطوط انتقال سوخت در شرایط بحرانی انرژی تأکید می‌کند. تحقیقات برای شناسایی عوامل دخیل در این سرقت همچنان ادامه دارد.

روزنامه صبح ساحل