کوروش کمپانی و جنون شهرت

اخیرا جریان یک کلاهبرداری مالی با عنوان "کوروش کمپانی" جامعه‌ی ما را طوری دچار شوک کرده، که جمع بسیاری از مالباختگان این جریان، خود را مستحق مرگ می‌دانند.

این افراد عموما از طبقه‌ی متوسط و روبه‌ پایین هستند که به امید زندگی بهتر، کسب کمی درآمد و بازتولید زندگی مرفه سلبریتی‌ها، هزینه و مایملک حیاتی خود را که در بسیاری از موارد حاصل قرض و وام بوده، در این مسیر سرمایه‌گذاری کرده‌اند و حالا به شکل فاجعه باری متضرر شده و در منگنه‌ی اقتصادی قرار گرفته‌اند.

از وضعیت اقتصادی، عدم نظارت بر کمپانی‌ها و عدم توجه دولت به بازتکرار چنین فجایعی که فاکتور بگیریم، نقش سلبریتی‌ها و افراد مطرح رسانه در این جریان بسیار قابل توجه است. شاید لازم باشد از خود بپرسیم که اگر تبلیغ و تشویق گروه زیادی از سلبریتی‌ها برای این کمپانی نبود، میزان ضرر و آسیب مردم چقدر کاهش می‌یافت؟ در جریان تاثیری که سلبریتی‌ها بر زندگی مخاطبان و افراد جامعه می‌گذاردند، دو مسیر عمده وجود دارد؛ سلبریتی برای ارتزاق و بازتولید زندگی خود به نگاه و توجه مخاطب نیازمند است، به عبارت دیگر تا هنگامی که مخاطب و توجه او نباشد، وجود سلبریتی بی‌معناست، مخاطب به سلبریتی توجه خود را داده و از این طریق پول کلانی می‌دهد تا او به سلبریتی بودن ادامه دهند و از طرف دیگر مخاطب عامی به وجود سلبریتی برای خیال‌ورزی، تقلید سبک زندگی مرفه او و تولید یک هویت بورژوایی و مد روز برای خود، وابسته است.

پروفسور برت کار، متخصص روانکاوی در کتابی با عنوان "جنون شهرت" به رابطه‌ی متقابل بین سلبریتی‌ها و مردم می‌پردازد. او در این کتاب کوتاه اما مفید و کارآمد به زوایای نیاز روانی مخاطب به سلبریتی پرداخته و توضیح می‌دهد که چه پیچ و خم‌ها و ناهمواریی‌هایی در سابقه‌ی زندگی، ما را به سمت سلبریتی پروری سوق داده و این روند چه تاثیری بر سلامت روان و فضای جامعه خواهد گذاشت. دید این کتاب به مساله سلبریتی در جهان امروز، بیش از آنکه دیدی اجتماعی و کلی باشد، دیدی روانکاوانه بوده و بیشتر بر مخاطب و چرایی نیازش به سلبریتی متمرکز است.

برت کار می‌نویسد: «راستش می‌خواهم نه بر سلبریتی‌ها، که بر مخاطبان - یعنی من و شما - متمرکز شوم تا ببینیم چرا ما تماشاگران اینطور غرق زندگی سلبریتی‌ها می‌شویم و دغدغه‌ی وسواس‌گونه‌یی نسبت به آن‌ها پیدا می‌کنیم. سلبریتی‌ها چه نقش یا نقش‌هایی در دنیای درونی ما بازی می‌کنند؟ سلبریتی‌ها چه کارکردهایی در زندگی ناهوشیار گروه‌های اجتماعی بزرگ که ما هم عضوی از آن‌ها هستیم دارند؟»  کتاب جنون شهرت در شش فصل نگاشته شده و هر فصل به ما کمک می‌کند تا بر وجه‌های پنهان خود در اشاعه‌ی فرهنگ سلبریتی پی ببریم و هنگامی که این نکات را در می‌یابیم، می‌توانیم بر واکنش خود نسبت به سلبریتی‌ها آگاهی پیدا کرده و بر عملکرد ناخوداگاه و آسیب‌زای خود در مقابل این جریان کلی سیطره پیدا کنیم. هنگامی که بتوانیم نقش‌های پنهان خود را دریابیم، می‌توانیم عملکرد خود را در جریان‌های جمعی که تحت تاثیر عملکرد سلبریتی‌هاست کنترل کنیم و از ضرر و آسیب‌های عظیمی چون کوروش کمپانی، حداقل در سطح فردی و برای خود جلوگیری به عمل آوریم.

روزنامه صبح ساحل